VAŽNO JE ZVATI SE HEMINGVAY

Aleksandra Radovanović    Kultura

Kundera kao prljavi prokazivač, Günter Grass kao prokleti SS-ovac i na kraju - Ernest Hemingway kao ruski špijun.

Ne tako davno čitav svijet moralizirao je nad postupcima nekog Milana Kundere za kojeg je češki tjednik prigodnog imena Respekt, a nakon što im je to dojavio jedan povjesničar, ustvrdio da je bio prljava špija i STB-u, tajnoj službi državne sigurnosti, prokazao zapadnog agenta Dvoračeka koji je završio na teškoj robiji u trajanju od četrnaest godina. Doduše, priča je nedugo zatim pala u vodu kad je dokazano da uopće nije bilo riječ o Kunderi, koji je uostalom i sam bio konstantnom metom čehoslovačke obavještajne službe, no koga više briga. Sam Dvoraček, koji je poslije izdržane kazne pobjegao u Švedsku oporavlja se od moždanog udara i tvrdi da zna tko ga je prijavio i da to nije bio Kundera, već prijateljica iz djetinjstva, Iva Militká. Ona je, pak, oduvijek sumnjičila vlastitog muža, Miroslava Dlaska koji je umro 90-ih. Kasnije je, rekosmo, ispalo da je to istina, odnosno da zapadnog agenta Dvoračeka nije 1950. izdao slavni pisac, nego upravo Kunderin kolega s fakulteta Miroslav Dlask, koji je to prije smrti i priznao povjesničaru književnosti Zdeneku Pešatu. No, šteta je učinjena, Češka se, prije otkrića piščeve nevinosti, digla na noge u osudi Kundere za kojeg su oduvijek znali da je pokvareni gad, mrzitelj svega češkog, obični nikogović i wannabe Francuz. Uostalom, priče poput ove danas uopće nisu rijetke.

Sjetimo se samo napada na Güntera Grassa za kojeg su vrli povjesničari iskopali da je bio SS-ovac, nakon čega je po nobelovcu osuta takva paljba iz svih medijskih oružja kakva nije zabilježena još od posjeta Jean-Paul Sartrea stanovitom zatvoreniku Baaderu. Čak je bilo i poziva da se Grassu retrogradno oduzme Nobelova nagrada. Prije nekoliko dana svijet je obletjela vijest da je jedan drugi nobelovac, Ernest Hemingway, bio ruski špijun. Tu senzacionalnu vijest donose John Earl Haynes, Harvey Klehr i Aleksandar Vasiljev, profesori prestižnog američkog sveučilišta Yale, u knjizi Spies: The Rise and Fall of the KGB in America, koja se ovih dana pojavila u tamošnjim knjižarama. Autori se pozivaju na obimnu arhivsku građu KGB-a koju su imali prilike proučavati. Prema tim podacima, koje ipak nisu mogli iznositi van i za čije postojanje osim tvrdnje autora nema nikakvih dokaza, Hemingway je 1941. godine došao u kontakt s agentom NKVD-a koji je vrbovao pisca netom prije njegova famoznog puta u Kinu. Hemingway je dobio kodno ime Argo. No prema dostupnoj arhivskoj građi Ernest Hemingway alias Argo svojom špijunskom vještinom nije nimalo impresionirao sovjetske agente te nije dobio nikakav zadatak niti je za KGB pribavio ikakvu vrijednu informaciju, tako da je s piscem kontakt prekinut krajem 40-ih.

No, i ovi objavljeni podaci, doduše bez ikakvih materijalnih dokaza, bili su dovoljni američkim medijima za kampanju diskreditiranja pisca kao običnog pijanice i suludog i nemoralnog ekscentrika, ili, u najboljem slučaju, kao pisca koji je na potpuno krivi način htio doći do materijala za vlastite tekstove.

Nikoga zapravo nije previše briga da je isti taj Hemingway, za vrijeme boravka na Kubi, zapravo bio špijun zloglasnog Hooverovog FBI-a. Naime, nedavno objavljeni dokumenti pokazuju da je pisac bio vrbovan da nadgleda ‘neimenovane faktore’ u Havani te da je bio plaćen iz specijalnih fondova američke ambasade da prati simpatizere nacista na Kubi. Hemingway je, pod blagoslovom američke ambasade, organizirao cijelu jednu malu špijunsku organizaciju da prati moguće nacističke radnje na otoku. Hemingwayeva špijunska organizacija, pod imenom The Crook Factory, sastojala se mahom od piščevih partnera u opijanju i drugova po oružju iz španjolskog građanskog rata. Papa Hemingway je u tu svrhu kupio i brod i u megalomanskom naletu napunio ga velikom količinom automatskih pušaka, eksploziva, pištolja i kojekakvih ostalih smrtonosnih naprava i redovno sa svojim pripitim špijunskim prijateljima odlazio na špijunska krstarenja po Karibima u potrazi za njemačkim podmornicama. No umjesto da otkrije nacističke aktivnosti, Hemingway je otkrio nešto po američke vlasti još opasnije. Otkrio je američke veze s političarima Batistina korumpiranog režima i ljudima poput šefa tajne policije, kao i kriminalne radnje američkih korporacija i mafije te je shvatio nivo korupcije na Kubi. Godine 1944. odlazi s Kube, a od tada FBI naziva američkim Gestapom. To je samo jedan od razloga zašto su američke tajne službe pratile pisca do njegove smrti. Hemingway je kasnije namjeravao napisati knjigu o svojim iskustvima s FBI-em nakon čega je Hoover naredio njegovo konstantno praćenje. Paranoični i zaplašeni pisac svojoj je ženi i prijateljima tvrdio da ga neprestano prate i nadziru, na što su ovi mislili da je čovjek potpuno poludio. Uplašeni i paranoični Hemingway 30. studenog 1960. prijavljuje se u kliniku Mayo u Minnesoti, i tvrdi doktorima da ga konstantno prate. Nakon petnaest seansi elektrošokovima Hemingway gubi pamćenje te ostaje bez mogućnosti daljnjeg pisanja. Drugog srpnja 1960. Ernest Hemingway puca sačmaricom u svoja usta, na što većina njegovih sunarodnjaka sliježe ramenima i tretira kao posljednji ekscentrični postupak ekscentričnog pisca i novinara. Povijest se ponavlja.

Izvor:Booksa Neven Svilar

Zlata Kocić - IZBOR IZ POEZIJE I KRATKIH PRIČA

Nebojša Đorđević    Poezija


RABOŠ

Šta nam to preko praga pade:
lako
a istrčasmo u košuljama noćnim?
Baba se krsti: alev konac, mađije,
prag puca, razneće nas vetri.
Otac miluje raonike:
malena brazda, rod golem.
Brat: evo mi strele viline!
Dedina sen sekiru na rame,
polugu na dveri:
jali je staza do vučje jazbine,
jal opet krvnik.
Dom naš podmetnuo prag kao vrat
pa ćuti.
Ćutimo mati i ja.
Ona bi srmu meni u miraz,
a ja umišljam:
vlas pramajke probila humku,
došla da nam iskuša
ne vid i stopalo -
usta koja, sve ređe na okupu,
zaboravljaju gonetanje.

ROD

Sečivo došljaka sa druma
ne srubi voćke u korenu
no tik ispod krune.
Stablo, u živi kolac obraćeno,
zatrese odrečno
nabodenom glavom.
I najtanju žilicu otpusti zemlja -
prohodaše
glave berača, pa niz drum
kojim su i tela krenula u zbegove
da zbiraju rod sa kolja.

Iz grozdastih tragova
sad krošnje i kosovi.
Načičkani zru plodovi i dečaci.
Bereš i ne znaš
da li prskaju breskve
ili kaplje
iz grkljana. Iz knjige Gnezdo i kupola

Zlata Kocić - pesnik, prevodilac, esejista - rođena je 1950. u selu Željevo (Svrljig, istočna Srbija): Nakon što je završila Gimnaziju u Knjaževcu, Zlata Kocić upisuje Filološki fakultet u Beogradu (grupa za slavistiku). Prvih deset godina posle studija radila je kao profesor Druge beogradske gimnazije, a zatim prelazi u ,,Nolit”, gde i danas radi kao urednik.

Autor je pesničkih knjiga: Klopka za senku (Prosveta, Beograd, 1982), Oro oko grotla (Književne novine, Beograd, 1990), Rebro (Nolit, Beograd, 1993), Gnezdo i kupola (SKZ, Beograd, 1995), Polog (Prosveta, Beograd, 1999), Vazdušne freske (Narodna knjiga, Beograd, 1999), Lazareve lestve (Gutenbergova galaksija, Beograd, 2003), kao i dramskih-poetskih dela: Prokletije (koautorstvo, Radio Beograd, 1992), Rub (Beograd, 1996) i Dobro jutro, vode! (Treći program Radio Beograda, 1997).

,,Pesnički dar Zlate Kocić prirodno ukršta elemente mitskog i narodnog stvaralaštva s tradicionalnim i avangardnim, izlivajući se u nove, moderne oblike. Uprkos čestom - i suverenom - smenjivanju ritmova, kao i neumornom razgrtanju zvučnih jezičkih kodova, ovaj pesnički glas ostaje prepoznatljiv pre svega kao zgusnut, a pitak poetski govor, uzletan i bogat smislom.”

Kako je primetio Miodrag Pavlović: “Odana duhovnom posvećenju jezika, ona je svoju darovitost nagnala da služi zasnivanju sopstvenog pesničkog vidilaštva. U ritmički neočekivanim obrtima ona je izrezbarila korito za protok svoje pesničke reke.”

Poseban deo pregnuća Zlate Kocić predstavljaju prevodi i prepevi. Tako su njenim trudom u srpskom jeziku zazvučali stihovi Ljermontova, Tjutčeva, Lomonosova, Njekrasova, Bunjina, Ane Ahmatove, Marine Cvetajeve, Borisa Pasternaka. Kao zasebne knjige, ili u antologijama i periodici, objavljivani su njeni prepevi Brodskog, Mandeljštama, Hlebnjikova, a Zlata Kocić je kao prevodilac potpisala i takva remek-dela kao što su Boris Godunov Aleksandra Puškina i Majstor i Margarita Mihaila Bulgakova.

Izdvojen segment prevodilaštva Zlate Kocić predstavlja njen rad na bogaćenju naše duhovne literature, osobito one namenjene najmlađim čitaocima. Tako su u izdanju Svetigore, Izdavačke ustanove mitropolije Crnogorsko-primorske, objavljeni njeni prevodi više naslova: Zlatno detinjstvo, Život i čuda Svetog Nikole, Četiri želje, Prva ispovest.

Takođe, Zlata Kocić je na ruski prevela Slovo ljubve Despota Stefana Lazarevića i S Hristom netremice Miodraga Pavlovića, a za štampu je priredila izbor iz poezije Miodraga Pavlovića - Posvećene pesme i zbornik Pojte i utrojte - Hilandar i Sveta gora u poetskim zapisima od Svetog Save do danas.

Za ovako bogat stvaralački rad, usledila su brojna priznanja. Zlata Kocić je dobitnik nagrada: Đura Daničić, Jovan Maksimović, Fedor, Nolit, Rade Drainac, Gordana Todorović, Zmajeve nagrade.

NA JEDNOJ NOZI

Na okrunjenom dimnjaku - roda. Bez zavežljaja? Ko još očekuje dar iz njenog kljuna?
Ili nam se priviđa, kao i dimnjak, kroz praskozorje i zbeg? Dok se uspinjemo u dan kao na stub. Dan Alimpija Stolpnika, po starom kalendaru. Po starom i novom, dan zimski; ali ne zna se, unezveren je zupčanik vremena.
Ako odleti odmah, odneće i krov, kuću, planetu. Kad bi je Roden uhvatio, šakama! Neki Roden Meštrović, meštanin kalendara večnog, čuvar stuba. Senke čuvar, uspravljene, s jajetom umesto glave. Igle čuvar: poprečni presek stuba sveo se na tačku. Ali dovoljnu da primi sav naš rod, ako do nje uzleti.
Namahala se krila tražeći sunčane krajeve. Natumarala se duša skučenim kalendarima. Nahodala se štaka potukača i begunca - sad stoji, čeka novi Izlazak.
Sav moj rod - na jednoj nozi.

KRŠTENA KOŠULjA

Blagoslovena mati veze košuljicu. Ukrašava prsa. Ukršta uspravnu crtu, da hodaš, i vodopravnu, da legneš. Kao što je legao Lazar, pa ustao, na poziv. Kad dođeš, prepoznaćeš tu pokrsticu, i tačku u njenom srcu. Tu ćeš spustiti glavu. Ako je nekad odvoje od tela, da ume da je pronađe, poput svetle glave Lazareve. Ako se odvoji od prsa materinih i od same sebe - da ume da se vrati.

Ne u grudima, dakle, no u glavi da nosiš srce - svoje i srce pokrstice. Vavek da ostaneš biberče, koje će se lako smestiti u svaku tačku ukrštajnu. Ali da si velik toliko da možeš uprtiti svaku raskrsnicu na koju naiđeš… Eto takva te košulja čeka.

NEMAČKA DONACIJA ZA FELIKS ROMULIJANU

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

ZAJEČAR - Nemački ambasador u Srbiji Volfram Mas i direktor zaječarskog muzeja Bora Dimitrijević potpisaće sutra u tom muzeju, u prisustvu ministra kulture Nebojše Bradića, ugovor o nemačkoj donaciji za restauraciju istočne kapije carskog kompleksa Feliks Romulijana, najavilo je Ministarstvo kulture.

Vlada Nemačke je za realizaciju projekta donirala više od devet miliona dinara.

Restauraciju i konzervaciju istočne kapije jednog od najvažnijih kasnoantičkih rimskih arheoloških nalazišta iz vremena rimskog cara Galerija koje je ušlo na Uneskovu listu svetske kulturne baštine podržaće, pored nemačke vlade, i Ministarstvo kulture Srbije i Narodni muzej iz Zaječara.

Poznat po obližnjoj banji kao Gamzigrad, kompleks palata i hramova počeo je da gradi Galerije, naslednik cara Dioklecijana, oko 289. godine i posvetio ga je majci Romuli.

Posle potpisivanja ugovora, ambasador Nemačke će, zajedno sa ministrom kulture i direktorom muzeja, obići Carsku palatu i mesta na kojima će se izvesti konzervatorski radovi.

Izvor: Radio Televizija Vojvodine

IV BELMUŽIJADA 2009 - FORMIRAN ORGANIZACIONI ODBOR

Mirjana Živić - Mitić    Kultura, Vesti

Na sednici Opštinskog veća, održanoj 16. jula 2009. godine formiran je organizacioni odbor četvrte po redu privredno-turističke manifestacije „Belmužijada”, koja će biti održana u Svrljigu 14. i 15. avgusta ove godine.
Za predsednicu šesnaestočlanog organizacionog odbora izabrana je Jelena Trifunović, predsednica Skupštine opštine Svrljig, a za članove su izabrani: Tomislav Vasić, Zoran Mihajlović, Dušan Živanović, Vlada Krstić, Slaviša Tošić, Dragoslav Mitić, Dragan Kostić, Miodrag Videnović, Zoran Gavrilović, Goran Gajić, Marina Milenković, Tanja Radosavljević, Dr Aleksandar Ignjatović, Živorad Aleksić i Tanja Lazarević.

Organizacioni odbor usvojiće konačan program ove dvodnevne manifestacije posvećene belmužu, starinskom svrljiškom specijalitetu.

Na sednici Opštinskog veća rečeno je da iz godine u godinu interesovanje za Belmužijadu postaje sve veće i veće, ne samo u regionu već i šire i da je to prilika da se u najboljem svetlu predstave i ostali svrljiški kulinarski specijaliteti, poljoprivredni proizvodi i privredni potencijal ove sredine, kao i kulturna dostignuća i ožive stare svrljiške, odnosno pastirske igre.

Izvor: kcsvrljig.info Dragi Petković

BALKANSKA SMOTRA STRIPA

Mirjana Stanojevi?    Strip, Vesti

Srđan Nikolić Peka i Marko Stojanović

Leskovac - U Leskovcu je završena jedanaesta balkanska smotra stripa koju u izuzetno teškim ekonomskim uslovima organizuju Udruženje ljubitelja stripa i pisane reči „Nikola Mitrović Kokan” i Leskovački kulturni centar. Po rečima organizatora, reč je o najstarijoj i najvećoj ovakvoj manifestaciji u regionu na kojoj učestvuje 150 autora iz Srbije, Slovenije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Makedonije, Bugarske, Rumunije, čak i iz Ukrajine, iako ta zemlja nije balkanska. Šezdesetak njih, od kojih dvadesetak iz inostranstva, u Leskovac su i lično došli o svom trošku.

Po rečima Srđana Nikolića Peke, poznatog strip crtača i ilustratora, koji je uz Marka Stojanovića spiritus movens leskovačke škole stripa „Nikola Mitrović Kokan” i balkanske smotre stripa, koja je za jedanaest godina dostigla zavidan nivo, ovo je veliki projekat koji je ove godine organizovan u izuzetno teškim ekonomskim uslovima. - Ono što je izloženo u galeriji Leskovačkog kulturnog centra je zaista impozantno. Ovo je najveća izložba u istoriji stripa Leskovca i šire - kaže Nikolić.

I Marko Stojanović ističe da je ovogodišnja izložba najveća, ne samo u oblasti stripa, već u oblasti slikarstva, kako po broju učesnika, tako i po kvalitetu. Nažalost, njen dalji opstanak se dovodi u pitanje zbog teške ekonomske situacije. Možda je ni ove godine ne bi bilo da nije u pomoć priskočio „Zlatni rudnik” iz Niša.

Strip crtač i ilustrator iz Bosne i Hercegovine Milorad Vicanović Maza, koji je ove godine i član žirija za dodelu nagrada, smatra da je ovo najjača smotra stripa u regionu. - Ova smotra je direktno uticala na oživljavanje strip scene u Bosni i Hercegovini koja radi po njenom uzoru - kaže Vicanović.

Za vreme trajanja manifestacije (od 17. do 19. jula), u prostorijama leskovačke škole stripa „Nikola Mitrović Kokan” radila je strip radionica, a održana su i brojna stručna predavanja, tribine i projekcije filma tako da su ljubitelji ove vrste umetnosti biti u prilici da se upoznaju sa svim onim što se dešava u oblasti stripa i ilustracije na Balkanu.

Izvor: Politika M. Momčilović