MUZIKA VASILIJA MOKRANJCA I JOSIPA SLAVENSKOG U SANU

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Vasilije Mokranjac

Srpska akademija nauka i umetnosti (Odbor za zaštitu srpske muzičke baštine) najvaljuje dva važna događaja.

Danas tačno u podne u Salonu Kluba SANU biće promovisan kompakt disk “Klavirska muzika Vasilija Mokranjca”

Vasilije Mokranjac je jedan od najznačajnijih srpskih kompozitora i naš najistaknutiji kompozitor klavirske muzike - srpski Šopen. U cilju prezentovanja najznačajnijih stvaralačkih dostignuća srpske muzike, Odbor za zaštitu srpske muzičke baštine SANU organizovao je prošle godine koncert sa najboljim klavirskim delima Vasilija Mokranjca, povodom trideset godina od kompozitorove smrti. Mascom Records iz Beograda, u saradnji sa Odborom, objavio je kompakt disk sa snimcima s tog koncerta. Dela Vasilija Mokranjca na kompakt disku izvode pijanisti Katarina Radovanović Jeremić, Bojana Stanković, Miloš Veljković, Vladimir Gligorić, Stanko Simić i Nikola Stojković.

Učestvuju; Isidora Žebeljan, Mladen Jagušt, Dragoljub Katunac, pijanista Vladimir Gligorić

U ponedeljak 23. novembra (18h) u Galeriji SANU je Koncert kamerne muzike Josipa Slavenskog koji Odbor za zaštitu srpske umetničke baštine organizuje povodom 60 godina od smrti čuvenog kompozitora,
Josip Slavenski slovi za jednu od najvažnijih stvaralačkih ličnosti srpske umetničke muzike.
Bio je najcenjeniji srpski i jugoslovenski kompozitor na interancionalnoj muzičkoj sceni između dva svetska rata, a njegova specifičnost se odnosila na novi pristup narodnoj muzičkoj tradiciji, po uzoru na Bartoka.

Njegova dela su izvođena na festivalima u Veneciji, Baden-Badenu, Donauešingenu, Salcburgu, zatim u Berlinu, Briselu, Bernu, Beču, Frankfurtu, Parizu, Tokiju i gradovima SAD, njegovu muziku su dirigovali neki od najvećih dirigenata toga doba, poput Eriha Klajbera, Dimitrija Mitropulosa, Nikolaja Malka i Lovre fon Matačića, dela mu je štampala jedna od najznačajnijih izdavačkih kuća na svetu, Schott, kompozicije su mu snimane za značajne diskografske kuće, kao što je Decca, a njegovu muziku su hvalili veliki kompozitori 20. veka, kao što su Ravel, Janaček, Šenberg, Honeger, Pulank, Mijo.

Koliko je poznato ovo je jedini događaj kojim se obeležava šest decenija od smrti J. Slavenskog, a na programu su; ciklus Pesme moje majke, Slavenska sonata. Peti gudački kvartet i drugo. Nastupaju Julija Hartig, violina, Nataša Jović-Trivić, mecosopran, Miloš Veljković, klavir, Jelena Dimitrijević, violina, Ivana Uzelac, viola Dejan Božić, violončelo i Gorana Đurgus, harfa.

Izvor: Blic Online / T. Nj.

VESNI KAPOR NAGRADA “MILOŠ CRNJANSKI”

Nebojša Đorđević    Knjige, Kultura, Vesti

BEOGRAD - Književnica Vesna Kapor dobitnica je ovogodišnje nagrade “Miloš Crnjanski” za zbirku priča “Po sećanju se hoda kao po mesečini”, koju je objavila izdavačka kuća “Agora”.

Nagradu “Miloš Crnjanski” dodeljuje “Zadužbina Miloša Crnjanskog” na svake dve godine domaćem piscu za najbolju prvu knjigu iz svih oblasti u kojima se ogledao i sam Crnjanski: roman, pripovetka, poezija, drama, esej, putopis, memoaristika.

Žiri u sastavu: prof. dr Milo Lompar (predsednik), prof. dr Radivoje Mikić i dr. Slađana Jaćimović doneli su odluku da ove godine nagrada pripadne Vesni Kapor.

Zbirka priča “Po sećanju se hoda kao po mesečini” višestruko je povezana sa stvaralaštvom Crnjanskog, kako u poetičkoj tako i u tematskoj dimenziji književnog dela, navedeno je u saopštenju “Agore”.

Sam naslov zbirke je citat Crnjanskog, a priča “Senke” je i posvećena ovom piscu.

Intertekstualnu vezu između zbirke priča Vesne Kapor i dela Miloša Crnjanskog uočila je i posebno istakla i književna kritika.

Tražeći zaturene emocije usred vrtoglavice svakodnevice, pripovedajući drugačije od većine onoga što se danas oglašava pripovedanjem, Kapor usred užasa hipermodernog sveta, koji žive njeni junaci, prikazuje stvarnost koja bi da potone ispod površina predvidljivosti materijalnog sveta po kome se krećemo, primećuju iz “Agore”.

Izvor: RTV

NA KIPRU OTKRIVENO 2.300 STARO POZORIŠTE

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Australijski arheološki tim pronašao je na Kipru pozorište koje datira iz 300. godine p.n.e, što je dosad najstarije ovakvo zdanje na tlu ove ostrvske zemlje, saopštila je danas kiparska uprava za antikvitete.

“Australijski arheolozi su otkrili najstariji teatar na Kipru: strukturu koja se koristila za izvođenje predstava i spektakla tokom više od šest i po vekova, od 300. godine p.n.e. do njenog rušenja u zemljotresima koji su pogodili ostrvo 365. godine”, ističe se u saopštenju, prenosi AFP.

“Nedavnim iskopavanjima, arheolozi su pokušali da pozorište smeste u drevni urbani kontekst, tako što su identifikovali okolne građevine, uključujući jedan nimfeum (sistem fontana) iz II veka”, precizirala je kiparska uprava za antikvitete.

Iskopavanja na lokalitetu helenističko-rimskog teatra Nea Pafos, na jugozapadnoj obali ostrva, predvodio je tim australijskih istraživača sa Univerziteta u Sidneju.

Australijski arheolozi već dve godine rade na ovom lokalitetu koje se nalazi na Uneskovoj listi svetske baštine.

Izvor: Blic Online/Tanjug

STVAROCI SRBIJE - MIŠA ANASTASIJEVIĆ

Nebojša Đorđević    Baština, Vesti

“Kapetan Miša spada u red velikih srpskih dobrotvora. Na listi njihovoj on je nosilac. Da nije ništa drugo dao svojoj otadžbini, sama zgrada koju je 1863. poklonio za Univerzitet, obezbeđuje mu titulu najvećeg srpskog dobrotvora”, objavile su Beogradske opštinske novine 1. decembra 1939. godine.

Kapetan Miša Anastasijević rođen je u Poreču na Dunavu 1803, a preminuo u Bukureštu 1885. godine. Poreč je bio izuzetno pogodan za trgovinu, njegovi stanovnici poznati kao vešti lađari, međutim, Mišina porodica se bavila zemljoradnjom i sitnom trgovinom, te mu je ostalo neznatno nasledstvo kada je sa samo tri godine ostao bez oca i majke.

O njemu se starala pomajka Milja, sa kojom je za vreme Prvog srpskog ustanka, 1805. godine, prebegao u Austriju. Miša i Milja se 1806. vraćaju u Poreč nakon što je oslobođen od Turaka, a zajedno sa njima dolazi i trgovac Stojan Matrošlija, sa kojim zajedno kreću da se bave trgovinom.

Nakon Stojanove smrti, Miša i Milja 1813. ponovo beže u Austriju zbog teške situacije sa Turcima, ali se ubrzo vraćaju nakon stvaranja uslova za povratak izbeglica. Miša je izvesno vreme radio kao učitelj, a onda i pisar, pa zatim i kao trgovački pomoćnik.

Nakon Drugog srpskog ustanka, Poreč postaje deo Beogradskog pašaluka i stvaraju se mnogo povoljniji i sigurniji uslovi za trgovinu. Od 1817. do 1822. Miša je radio kao đumrugdžija na skeli Dobrovačkoj, gde je upoznao viđene ljude i trgovce toga doba.

Odlučio je da se bavi trgovinom, a koliko je bio uspešan govori i činjenica da je na kraju prve godine zaradio 6.000 groša, što ga je svrstalo među najbogatije ljude u državi.

Nakon ženidbe sa Hristinom 1825, počeo je da sarađuje sa knezom Milošem i da se bavi trgovinom stoke, kasnije i trgovinom solju, što je znatno uvećalo njegovo bogatstvo. Knez Miloš je 1833. Mišu Anastasijevića imenovao za dunavskog kapetana, čime mu je otvorio vrata diplomatije i međunarodnog sudstva.

U Beogradskim opštinskim novinama iz 1939. navodi se da je kapetan Miša Anastasijević bio “veliki džentlmen, davao je svima i svakome. Sirotinja je u njemu imala velikog zaštitnika. Njegova pomoć se sastojala u punim šakama dukata. Davao je, a nije želeo da se to zna”.

Pomagao je ondašnjim piscima da objave knjige, a svojim prijateljima, pa čak i trgovcima, opraštao dugove. Bio je doživotni predsednik Čitališta i Građanske kasine, koje bi bez njegove novčane pomoći propale. Davao je dobrovoljne priloge za Narodno pozorište, crkve, škole. Naročito mu je bilo stalo da pomogne prosveti jer je smatrao da je to jedini način da se srpski narod uzdigne i opstane.

Godina 1863. bila je jedna od najznačajnijih za srpsku prosvetu jer su tada započele velike reforme najviše srpske škole, a one su umnogome osnažene velikim darom Miše Anastasijevića.

Naime, on je te godine državi poklonio svoju kuću na tadašnjoj Velikoj pijaci kako bi se u njoj smestile obrazovne institucije, a pre svega Velika škola, koja je tada osnovana. Ovu palatu prethodno je bio namenio svom zetu Đorđu Karađorđeviću, koga je želeo da postavi na presto, međutim, Svetoandrejska skupština je odlučila da vrati Obrenovića.

O ovom značajnom poklonu, prepiskama pre i posle darivanja, stečenom bogatstvu i mnogim detaljima iz porodičnog i poslovnog života kapetana Miše Anastasijevića može se saznati u kolekciji digitalizovanih novina Univerzitetske bibliotke “Svetozar Marković”.

Da je kapetan Miša zasluženo svrstan među najveće stvaraoce Srbije potvrđuje i citat iz Prosvetnog glasnika od 15. februara 1885. godine:

“Istorija, koja prikuplja imena zaslužnih ljudi i dobrotvora čovečanskih, uzeće i ime Miše Anastasijevića da sačuva potomstvu za ugled i poštovanje, jer on je dostojan da bude jedno i da mu se odaje drugo, jer je on ‘ljubio svoj narod i školu mu načinio’.”

Izvor: RTS/Univerzitetska biblioteka “Svetozar Marković”/Milena Kostić