TRIDESET PET GODINA OD SMRTI MILOŠA CRNJANSKOG

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

BEOGRAD - Danas se navršava 35 godina od smrti Miloša Crnjanskog (1893-1977) jednog od najvećih literata u istoriji Srba.

Pisac koji je najbolje, jednom rečju, opisao tešku prošlost Srba, od vremena invazija Turaka pa do naših dana, bio je nesumnjivo Miloš Crnjanski. Njegov roman “Seobe”, iako opisuje samo jednu epizodu iz 18. veka, sjajna je ilustracija istorijskog iskustva jednog tragičnog naroda.

Crnjanski je rođen 26. oktobra 1893. u Čongradu u današnjoj Mađarskoj, tada Austro-Ugarska, gde se njegov otac, niži činovnik, našao po kazni. Zbog neobuzdanog ponašanja uklonjen je iz Banata, u sredinu koja je bila gotovo potpuno nesrpska. I po ocu (Ilandža) i po majci (Pančevo) bio je Banaćanin.

Detinjstvo i ranu mladost proveo je u Temišvaru, koji je s puno topline opisivao u sećanjima, varoš Temišvar, ali i malenu srpsku zajednicu, ostatak ostataka nekada ugledne i bogate srpske opštine.

U toj sredini zanavek je upio strasnu ljubav prema tradicijama njegovog naroda i sva njegova dela, čak i ona s lirskom tematikom ili antiratna kakva je pisao u ranih dvadesetih ipak su prožeta posebnom vrstom mističnog patriotizma.

Pripadao je generaciji koju je užasna klanica Prvog svetskog rata potpuno odredila, u austrijskoj uniformi prošao je Galiciju i italijanski front, a rana njegova dela odraz su tog duha.

Diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Školovao se prethodno u Beču i Rijeci, a docnije i u Parizu. Bio je profesor, novinar, publicista, a od 1928. zaposlen je u Pres birou vlade Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (docnije Jugoslavije) pri diplomatskim predstavništvima na strani.

Okupacija Jugoslavije 1941. zatekla ga je u Rimu, odakle se preko Lisabona zaputio u London. Iz emigracije, koju je teško doživeo, vratio se u otadžbinu 1965. U romanu “Seobe”, čiji je prvi deo napisao 1929. a drugi 1962. opisivao je tragično rasejanje Srba na širokim prostorima srednje Evrope i južne Rusije. Delo je nastalo na realnim istorijskim osnovama.

Bio je sjajan stilista, duboko ukorenjen u tradicije njegovog banatskog srpstva, jedna je od ključnih pojava srpske književnosti uopšte. Njegova poetska ostvarenja mnogi smatraju neprevaziđenim.

Ostala dela: romani “Dnevnik o Čarnojeviću”, “Kap španske krvi”, “Kod Hiperborejca”, “Roman o Londonu”, pesme “Lirika Itake”, “Lament nad Beogradom”, novela “Priča o muškom”, drame “Maska”, “Konak”, “Nikola Tesla”, putopisi “Ljubav u Toskani”, “Knjiga o Nemačkoj”, “Naša nebesa”, “Naše plaže na Jadranu”, “Boka Kotorska”, “Knjiga o Mikelanđelu”, “Embahade”.

Izvor: Glas javnosti/Tanjug

PULSKI MARATON KNJIŽEVNOSTI

Nebojša Đorđević    Knjige, Kultura, Vesti

Sa(n)jam knjige u Istri

Ovogodišnji, osamnaesti, pulski Sa(n)jam knjige, ove će godine prvi puta u svojoj povijesti imati “noćno otvorenje”: vrata će otvoriti u petak, 30. studenog u 18 sati, ispred Doma hrvatskih branitelja. Svečano otvorenje režira Mauricio Ferlin, glazbu su skladali i izvode Dario Marušić i braća Saša i Goran Farkaš, a osvjetljenje i zvuk u produkciji su Marka Bolkovića. Sajam će trajati do 9. prosinca

Otvorenju će nazočiti ministrica kulture Republike Hrvatske Andrea Zlatar Violić te njezin pomoćnik Vladimir Stojisavljević, župan Istarske županije Ivan Jakovčić, gradonačelnik Pule Boris Miletić, a direktorica Sajma Magdalena Vodopija predstavit će gošće iz Turske, književnice, novinarke i aktivistice Ayfer Tunç i Ece Temelkuran koje će nazdraviti Sajmu.

Po prvi put dogodit će se i “noćna prodaja”; naime, Sajam će prvoga dana biti otvoren za knjigoljupce do 23 sata. Trajat će tako Sajam u neprestanom maratonu programa (prosječno 7 dnevno) do 9. prosinca 2012.

U sklopu Sajma bit će održana i revija suvremenog turskog filma koju organizira kino Valli, njezina voditeljica Tanja Miličić kojoj posebno zahvaljujemo na velikom doprinosu Sajmu. Predstavljanje suvremene turske kinematografije, čiji će uvodničar biti Teofil Pančić, namijenjena je svim ljubiteljima sedme umjetnosti koji će imati priliku vidjeti pet filmova: Semih Kaplanoğlu: MED (ponedjeljak, 3. prosinca, 19 sati), Özer Kiziltan: TAKVA, STRAH OD BOGA (utorak, 4. prosinca, 19 sati), Tassos Boulmetis: ZAČINITI ŽIVOT (srijeda, 5. prosinca, 19 sati), Feo Aladag: STRANKINJA (četvrtak, 6. prosinca, 19 sati) i Nuri Bilge Ceylan: TRI MAJMUNA (petak, 7. prosinca, 19 sati). Ulaz slobodan!

Ovogodišnji popratni programi Sajma ponovno će se rasprostrijeti po cijelome gradu. Uz dvije scene u Domu hrvatskih branitelja, sajamski programi odvijat će se u Circolu, spomenutom kinu Valli, Galeriji Cvajner, Galeriji Makina, Muzejsko-galerijskom prostoru Sveta srca, Rock caffeu i pulskoj Gradskoj knjižnici i čitaonici.

U subotu, u Circolu 1. prosinca, s početkom u 19 sati, započinje talijanski program Druga obala / L’altra costa, s HRVATSKIM PRIJEVODIMA Claudia Magrisa, na kojem sudjeluju Claudio Magris, Ljiljana Avirović i Silvio Forza. U ponedjeljak, 3. prosinca u Circolu, u 12.30 održat će se UTEMELJENJE EUROPSKOG INSTITUTA ZA KNJIŽEVNO PREVOĐENJE te Okrugli stol “Stvaranje knjige: od rukopisa do prijevoda”, na kojem sudjeluju Oliviero Ponte di Pino, Magda Olivetti, Giuliano Geri, Ernesto Franco, Vladislav Bajac, Seid Serdarević, Ekrem Čaušević, Nataša Medved, Silvio Forza, kao i gosti pisci Claudio Magris, Luca Doninelli, Giorgio Pressburger, Paolo Rumiz, Miljenko Jergović, a moderatorice su Ljiljana Avirović i Iva Grgić. Istoga dana, ali s početkom u 20.30, u Circolu se nastavlja program Druga obala / L’altra costa s glazbeno scenskim performansom LA COTOGNA DI ISTANBUL, ballata per tre uomini e una donna, Paola Rumiza. Srijeda, 5. prosinca nudi nastavak talijanskog programa pa će tako u Circolu, u 12.30 započeti Okrugli stol NEOBIČAN TALIJANSKI TROLIST: Giorgio Pressburger, Luca Doninelli, Enrico Palandri, na kojem sudjeluju pored spomenutih autora prevoditeljica Ljiljana Avirović i urednik izdavačke kuće Edit Silvio Forza.

Projekt Mediteran stanuje u Puli nastavak je projekta Pulski putovi knjige, nastalog prije dvije godine, temeljem partnerske suradnje Sveučilišne knjižnice u Puli sa Sajmom knjiga u Istri. Inicijativna ideja je da se djeci svih uzrasta koja dolaze u posjet Puli za vrijeme održavanja Sajma knjiga, ponudi kvalitetan, osmišljen i edukativan sadržaj. Mediteran stanuje u Puli zbiva se na četiri lokacije: 1. ARHEOLOŠKI MUZEJ - Kad je knjiga bila kamen…Priča o Puli od prapovijesti do srednjeg vijeka; 2. SVEUČILIŠNA KNJIŽNICA - Kako knjige čuvaju Pulu (izložba knjiga o Puli od rukopisa do multimedije… uz projekciju filma Sveučilišna knjižnica: jezgra zavičajne memorije); 3. POVIJESNI I POMORSKI MUZEJ - Što je sve nama Pula? Priča o nastanku grada i 4. MORNARIČKA KNJIŽNICA - Kad je Pula bila glavna…Program traje 4 sata i uključuje organizirani razgled Sajma knjige. Projekt realiziraju Sveučilišna knjižnica u Puli, Arheološki muzej Istre, Povijesni i pomorski muzej Istre, uz pomoć Sa(n)jam knjige u Istri i pulskih srednjih škola: Škola za turizam, ugostiteljstvo i trgovinu Pula, Tehnička škola Pula, Gimnazija Pula i SMSI Dante Alighieri Pula.

Ono po čemu je pulski Sajam poseban svakako je oblikovanje tiskanih materijala, a ove godine predstavljamo katalog kojega je uredio Miodrag Kalčić, a knjiški, vizualni identitet kataloga potpisuje mladi, već nagrađivani pulski dizajner Oleg Šuran.

Izvor: e-novine com/culturenet.hr

REŠENJE ZAGONETKE ZVANE ATLANTIDA

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Novo delo Gavina Menziza pod nazivom „Iščezlo carstvo Atlantide, koje je nedavno objavila izdavačka kuća Laguna, donosi brojne dokaze o do sada manje poznatoj, ali vrlo mogućoj sudbini Atlantide.

Za više od 2500 godina otkako je Platon zabeležio priču egipatskih sveštenika o čudesnom carstvu Atlantidi, o toj misterioznoj civilizaciji napisana je impozantan broj knjiga. Umesto još jednog čistog ploda ljudske bujne mašte, penzionisani oficir britanske mornarice, koji se već decenijama bavi istorijom pomorstva, i autor je dva globalna bestselera, nudi ovom knjigom, kako kaže „konačno razotkrivanje najveće istorijske zagonetke”.

„Iščezlo carstvo Atlantide” čitaocima predočava smelu ali nimalo neosnovanu tvrdnju da su „Atlantiđani” otkrili Ameriku pre bezmalo 4.000 godina, i vladali ogromnom sredozemnom imperijom koju je prirodna stihija zbrisala sa lica zemlje oko 1500. godine stare ere. Knjiga je ilustrovana crno-belim i kolornim ilustracijama.

Pre nego što počne da čita ovu knjigu, čitalac bi trebalo da se upozna sa polemikama i osporavanjima zvaničnih istoričara Menzizovih dveju prethodnih knjiga, „1421-godina kada je Kina otkrila svet” i „1434-godina kada je veličnastvena kineska flota doplovila do Italije i podstakla Renesansu”.

Čim se pojavila prva knjiga 2002. u kojoj autor „dokazuje” da su Kinezi oplovili celu zemaljsku kuglu vek pre Magelana, krenula je lavina osporavanja „argumenata” koje je on naveo, ali to nije smetalo, ili je čak doprinelo uspehu knjige kod čitalaca. Menziz je nesporno veoma talentovani pisac koji ume da vešto izmeša prikupljene podatke i da ih složi tako da njegove teze zvuče uverljivo.

Najbolji delovi ove, kao i dve sledeće knjige (o kontaktu kineskih pomoraca sa najumnijim ljudima Italije u prvoj poloivni 15 veka, i najnovija o pomorskoj imperiji koju su stvorili žitelji Krita pre skoro 4000 godina) se odnose na opise „prikupljanja dokaza” koji neodoljivo podsećaju na avanture Indijana Džonsa.

Menziz je stekao armiju sledbenika, saradnika koji mu svesrdno pomažu da prikupi što više materijala koji bi, kao u slučaju Minoske civilizacije, išli u prilog tezi da je ta, nesumnjivo visoko razvijena kultura bronzanog doba, bila takva pomorska i trgovačka sila da su njeni trgovački brodovi stigli do Severne Amerike na zapadu i Indije na istoku.

Verziju da je mitska Atlantida bila u Egejskom moru i da je centar bio ostrvo Santorini, (nekadašnja Tera), koje je dobrim delom nestalo u erupciji vulkana ( 1550 godine pre nove ere), lansirali su neki ozbiljni arheolozi pre nekoliko decenija, kada su na tom ostrvu nađene freske koje pripadaju kritsko-mikenskoj kulturi.

Takođe, niko ne osporava da su čak tri brodske olupine pronađene pre petnaestak godina duž maloazijske obale Turske, kritskog porekla, a da njihov kargo potvrđuje da su pre 3310 godina graditelji luksuznih palata na Kritu, imali razvijene trgovačke veze širom Mediterana.

Sledi, naučno utvrđena starost lokaliteta na ostrvima u Velikim jezerima na granici SAD i Kanade koja se poklapa sa vremenom najvećeg uspona Minojske civilizacije u drugom milenijumu pre nove ere i gde se u velikim količinama kopao bakar izuzetne čistoće. Da li je, kao što tvrdi Menziz, taj bakar transportovan iz Amerike za Evropu i to preko Velike Britanije, na minojskim brodovima, što je Minojce učinilo gospodarima Evrope bronzanog doba?

Menzizovoj tezi o Minojskoj imperiji ide u korist i to da se kraj eksploatacije bakra u Americi, kao i gašenje glavnih centara bronzanog doba, poklapa sa propašću minojske kulture izazvane prirodnim katastrofama koje su pogodile taj deo Sredozemlja.

Male su šanse da se potpuno pouzdano sazna da li je Paltonova priča o Atlantidi tačna, ali je potraga za jednom od mogućih verzija u knjizi „Iščezlo carstvo Atlantide”, koju je opisao sjajni pripovedač Gavin Menziz, bivši komandant podmornica, fasinantno zabavno štivo, koje će, do poslednje reči, držati pažnju čitalaca.

Izvor: B92/Tanjug

OTKRIVENO GDE JE SLIKANA MONA LIZA?

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Most sa tri luka se nazire pored Mona Lizinog levog ramena

Most kao dokaz

Na osnovu slike mosta koji se nalazi u pozadini Mona Lizinog portreta, stručnjaci su zaključili da je čuveno Leonardovo delo nastalo pored sela Bobio na severu Italije.

Italijanska istoričarka Karla Glori posmatrala je mali most sa tri luka koji se vidi iza Mona Lize i zaključila da se ista takva građevina nalazila kod sela Bobio.

Njen kolega Silvan Vinsenti tvrdi da se ispod mosta na slici nalaze brojevi sedam i dva, i smatra da ih je slikar namerno zabeležio, kako bi predeo bio identifikovan.

Brojevi bi mogli da se odnose na 1472. godinu u kojoj je pomenuti most nastradao u poplavi.

Iako je Mona Liza nastala između 1503. i 1506. godine, i dalje nisu razrešene sve misterije koje krije ovo umetničko delo.

Izvor: Blic Online I. H.

DANI SRPSKE KULTURE U ZAGREBU

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

U Zagrebu će se od 1. do 6. decembra održati sedmi Dani srpske kulture, manifestacija koja obogaćuje hrvatsku kulturnu ponudu nedavnim umetničkim projektima, filmovima i akcijama Srba u Hrvatskoj, kao i iz Srbije

Manifestaciju organizuje Srpsko kulturno društvo “Prosvjeta”, kao centralna kulturna organizacija Srba u Hrvatskoj, a po rečima jednog od organizatora Svetlane Patafte, filmski program održaće se 1. i 2. decembra u bioskopu “Europa”.

“Prikazaće se intrigantna, nova filmska ostvarenja u rasponu od karakterističnih crnohumornih ostvarenja kao što je ‘Crna Zorica’, preko najnovijih filmova Srđana Keče do aktivističkih i intimističkih kratkih filmova sasvim mladih filmaša”, najavljuje Patafta.

Ona ističe da će Dane otvoriti film “Smrt čoveka na Balkanu” Miloša Momčilovića koji je imao jako dobar prijem na nedavno održanom međunarodnom festivalu filmova u jednom kadru u Zagrebu.

Filmski program zatvaraju kratki filmovi “Momci, gde ste”, studentkinje beogradske Akademije dramskih umetnosti Jelene Gavrilović i “Hrvatski crnci” mladog studenta sociologije i antropologije Miloša Vlaisavljevića.

“Hrvatski crnci” govore o Srbima u Hrvatskoj i njihovim životima, a nakon te projekcije biće održan okrugli sto na temu problema nezaposlenosti Srba u Hrvatskoj, na kome će biti Zoran Pusić, predsednik Građanskog odbora za ljudska prava, Ilija Obradović, bivši načelnik ličke opštine Donji Lapac i autor filma Miloš Vlaisavljević.

Predstava “Maja i ja i Maja” predstaviće značajnu koprodukcijsku saradnju Hrvatske i Srbije, dok će se za muzički deo Dana pobrinuti proslavljeni Lazar Novkov i Frejm Orkestra (Frame Orćestra).

Publika će moći da vidi izložbu o izborima i izbornim programima i obećanjima “Glasačka mašina”, a svi su pozvani i da obogate postavku svojim predmetima iz 1990-ih godina.

Književni program predstaviće dve vredne knjige autorke Jasne Bjeladinović Jergić na temu srpske narodne nošnje, dok će za sve zainteresovane biti organizovane radionice pletenja i vezenja i dečja kreativna radionica za učenje ćiriličnog pisma.

Izvor; Dnevni akter/Tanjug