SRBIJA U TRCI ZA EVROPSKU KNJIŽEVNU NAGRADU

Ana Čizmar    Knjige, Kultura, Vesti

Od 2011. godine Srbija će se naći u grupi zemalja iz kojih će biti birani mladi književnici kojima će biti uručene godišnje evropske književne nagrade. Svaka od zemalja bira jednog književnika.

Srbija će se 2011. godine naći u grupi evropskih zemalja iz kojih će biti birani savremeni mladi književnici kojima će biti uručene godišnje evropske književne nagrade ustanovljene ove godine.

Pored Srbije, u toj grupi se nalaze i Bugarska, Češka, Grčka, Island, Letonija, Lihtenštajn, Malta, Holandija, Turska i Velika Britanija.

Svaka od zemalja iz odabrane grupe formira sopstveni žiri da bi među novim talentima odabrala jednog književnika koji će dobiti evropsku nagradu za književnost.

Nagradu su ustanovili Kulturni program EU, Evropski savez knjižara, Evropski kongres pisaca i Savez evropskih književnih izdavača i podrazumeva novčanu nagradu od 5.000 evra za svakog od dobitnika.

Evropskim kulturnim programom obuhvaćene su 34 zemlje i nagrade se dodeljuju piscima iz izabranih grupe zemalja ove, iduće i 2011. godine.

Ove godine su prvi put dodeljene novoustanovljene nagrade na svečanosti u Briselu, koju je otvorio predsednik Evropske komisije Žoze Manuel Barozo, a čiji je domaćin bio švedski pisac Hening Mankel.

U uvodnom govoru, Barozo je istakao važnost širenja kulture preko državnih granica i stvaranja evropske kulture, sa akcentom na raznolikosti koja daje punoću kulturi.

Barozo je ukazao na značaj činjenice da se kulturom može dopreti do svih ljudi na svetu jer ona pokazuje da smo “svi istog roda, da smo braća”.

Ove godine Evropsku nagradu za književnost dobili su književnici iz 12 zemalja: Austrije, Hrvatske, Francuske, Mađarske, Irske, Italije, Litvanije, Norveške, Poljske, Portugalije, Slovačke i Švedske.

Dobitnik nagrade iz Hrvatske je Mila Pavićević sa knjigom “Devojčica od leda i druge bajke” objavljene 2006. godine.

Cilj nagrade je promovisanje kreativnosti i raznolikosti evropske savremene književnosti, unapređenje cirkulacije književnosti u okviru Evrope kako bi se ohrabrilo interesovanje i otvorenost prema stranoj literaturi.

Izvor: RTS

“OTPISANI” SE VRAĆAJU

Ivan Manojlović    Knjige, Vesti

DVOJICA dugogodišnjih direktora, do skora uglednih izdavačkih kuća, Simon Simonović (”Rad”) i Jagoš Đuretić (”Filip Višnjić”), koji su iz različitih razloga napustili svoje firme, osnovali su nove: “Tanesi”, odnosno “Albatros plus”, koje će se u punom sjaju predstaviti na predstojećem Sajmu knjiga.

Tri značajna jubileja obeležiće “Tanesi”, dva veka od rođenja Edgara Alana Poa, stogodišnjicu pesme “Santa Maria della Salute”, Laze Kostića i vek od rođenja velikana grčke poezije Jani Rica. Slavni Poov “Gavran” biće u jednoj knjizi objavljen na engleskom i devet prevoda na srpski jezik (Nike Grujića Ognjana, Milorada Šapčanina, Svetislava Stefanovića, Vladete Košutića, Jovana Ćirilova, Kolje Mićevića, Branimira Živojinovića i Trifuna Đukića).

Uz Kostićevu pesmu biće objavljen i njegov “Dnevnik”, onako kako ga je priredio Mladen Leskovac, kao i tekstovi Stanislava Vinavera, a knjiga će biti u luksuznom izdanju sa crtežima i slikama Mome Kapora, urađenih specijalno za ovu priliku.

Pred čitaocima će se naći dve knjiga Rica, poema “Mrtva kuća” i “Grčka i druge pesme”, obe u prevodu Ivana Gađanskog Ksenije Maricki-Gađanski. Ova dela su iz ugledne biblioteke “Hiperion”, koju je punu deceniju u “Radu” uređivao Ivan Gađanski.

Prema rečima Simona Simonovića novi izdavač veliku pažnju posvetiće azijskoj i japanskoj književnosti. Na Sajmu će se pojaviti roman “Žena na pesku” Kobe Abea i antologija najboljih japanskih priča 20. veka, “Veština senčenja”, obe u prevodu dr Dejana Razića iz čijeg će pera biti objavljena i knjiga “Zen”. Iz štampe je izašao “Manastir Šaolin” u prevodu Dragana Milenkovića.

Kada su početkom ove godine, posle promene vlasničkih odnosa u “Filipu Višnjiću”, svi urednici ove kuće, na čelu sa Jagošem Đuretićem, prešli u “Albatros plus”, malo ko je mogao očekivati da će nova izdavačka kuća za Sajam izaći sa blizu 30 naslova. Pri tom, zadržane su i unapređene sve poznate “Višnjićeve” edicije, kao što su “Albatros”, “Libertas”, “Evropa”, “Talas”, “Istorija država i naroda”.

Između ostalih, objavljeni su roman “Jevanđelje po Mariji” Barbare Alberti, koja je poznata našim čitaocima po knjizi “Ljubomorna na Majakovskog”, knjiga pripovedaka “Beleške iz turskog kupatila” Filipa OžKjalaha, ovenčana prestižnim nagradama i prevođena na mnoge svetske jezike, “Srebrenica - krunski svedok” Žerminala Čivikova, koja je već naišla na veliki odjek na nemačkom govornom području, “Izgnanici” Džemsa Džojsa - prvi put na našem tržištu. Pripremljeni su i “Borba za priznanje” Aksela Honeta, naslednika Jirgena Habermasa na katedri za filozofiju pri Univerzitetu “Johan Volfgang Gete” u Frankfurtu, “Identitet Evrope” Tomasa Majera, “Kratka istorija Nemačke” grupe autora, “Istorija političke filozofije” Mihaila Đurića, dve knjige Dragiše Kalezića pod istim naslovom “Još sam ovde”…

NE DONOSI NOVAC

- NAŠ program, s obzirom na njegovu osobenu prirodu, ne donosi novac. Na njemu se ne može niko obogatiti, ali verujemo da je takva uređivačka koncepcija jednoj iole ozbiljnoj i ambicioznoj nacionalnoj kulturi neophodna - ističe Đuretić.

Izvor: Večernje novosti D. Bt.

MILKO VALENT - IZBOR IZ POEZIJE

Nebojša Đorđević    Poezija

Milko Valent je rođen 1948. u Zagrebu, gdje je na Filozofskom fakultetu diplomirao filozofiju i komparativnu književnost. Prozaik, pjesnik, dramatičar, esejist, teoretičar, kritičar i polemičar. Saradnik je stotinak časopisa, listova, magazina, novina i mnogih radijskih programa. Sudjelovao je na dvadesetak izložbi i u publikacijama konkretne i vizualne poezije. Zastupljen je u mnogobrojnim antologijama, panoramama i izborima poezije, proze, drame i eseja. Manji dijelovi iz njegova opusa prevedeni su na slovenačkki, mađarski, makedonski, slovački, rusinski, talijanski, poljski, njemački, esperanto i engleski jezik. Također je na njemački jezik prevedena knjiga proze Nježna palisandrovina, na engleski radiodrame Tinta u oku i Neonski rubovi, drame Gola Europa i Bordel divljih jabuka. Član je Hrvatskog filozofskog društva od 1976., Društva hrvatskih književnika od 1981., Hrvatskog centra PEN-a od 1992., Hrvatskog centra ITI-a od 1995. i Hrvatskog društva pisaca od 2002. Za dramu Ground Zero Aleksandra dobio je 2002. prvu nagradu, a za dramu Gola Europa treću nagradu “Marin Držić” 2000.

Objavio:
Carpe diem, 1979; Leptiri arhetipa, 1980; Zadimljena lopta, 1981; Koan, 1984; Gorki deserti, 1984; Ordinacija za kretene, 1986; Clown, 1988; Erotologike, 1988; Totalni spol, 1989; Slatki automati, 1990; Erektikon, 1990; Al-Gubbah, 1992; Rupa nad rupama, 1995; Plava krv, 1997; Vrijeme je za kakao,1998; Bubnjevi i čipke, 2000; Jazz, afrička vuna, 2001; Neuro-Neuro, 2001; Eurokaz - užareni suncostaj, 2002; Fatalne žene plaču na kamionima, 2002; Nježna palisandrovina, 2003; Demonstracije u jezgri, 2004; Isus u kampu, 2004; Der zarte Palisander, Schreibheft 64, 2005; PlayStation, dušo, 2005; Zero, 2006.

PJESMA NAMERE

otkad traju ratovi
ljudi su se pomalo otuđili.
na to je upozorio već Heraklit
Sokrat ga je podržao svojim
poznatim protestnim šetnjama

zato se danas odlučujem
za strogo osjećajne pjesme:
prigodne kitice i ljekovitu igru kamilice.
malo zgodne svakodnevne lirike
između posla i tijela
nikome ne može škoditi, naprotiv
to je jedino što nam je još ostalo
uz poneki ljubazni dokument

sada kada je standard
oskrnavljena ptica pjevica
a blago Sierra Madre daleko,v neuzvišene domaće tople
pošteno razvučene metafore
kao buduće drogirane makovnjače
pune svakovrsnog uskrsa, masnoće, boljitka
mogle bi izliječiti dušu
od siromašne poezije u samoposluživanju
spasiti tijelo
od prehlade propagande propuha

 

VLAGA ĆE SPASITI JEZIK

Riječi su došle u stanje molitve
stvari idu kako idu
i blitve je sve manje
i sreća je izvan ruke
U rasporedu uređenog kaosa
crkvena zvona zvuče harmonično
metafizički službeno
Ozračje tamjana neutaživo sluša:
gladni su krikovi vjernika
Ljepota je neznatna na kapcima pastira
seljačkih djevojaka, našminkanih žena,
istrošenih opatica i usahle gospode
Jedino je tvoje tijelo knjiga nad knjigama
mrijestilište u hramu moćnih sprezanja
razrezano vječno zelenilo

Nijedan jezik
ne može se naučiti bez buke
logike brđana
Tako su govorili profesori djetinjstva
u mojoj kuhinji
zapanjeni svrsishodnom lirikom
koju sam upravo pripremao
Na tanjurima pušilo se umijeće ljubavi
bez milosti, bez recepta
I baš kao što klaun
od muke orošen veseljem
nosi spas u sklopljene duše
u osušene suze upitnika,
tako ćeš i ti u znoju lica svoga
usmjeravati glagolsko svjetlo
u ljupkim oblicima bez panike
i sezonskih frizura

 

* * *
Pridjevi pritom moraju biti sočni
kao guze djevojaka u trajnoj ondulaciji,
u pokaznoj vježbi divljenja…
Samo ako su jezici vlažni
budućnost može preživjeti

Svako suho štivo skuplja prašinu
čak i ono koje sirenama
oglašava svoju očitu krhkost: dnevnu pjenu
zato je profesorima zima bez akademije
zato se smještaju u skloništa gdje kiše
ne dolaze a kapi su rijetke
kao rijetkost djevice ili kurve iz ljubavi
Dođi - čemu metaforama pokapati
nulto stanje titule? to svakodnevno radi
televizija gusto uredno poslaganim
malim ništicama
Dođi, zavoli me, izmuzi me maštom…
Vlaga je vesela sperma
vlaga će spasiti jezik
Sunčani papiri i umoran pjenušac jutra
smiju se iz noći

RITUALNI UDARCI

svakog jutra
posjeti te egzistencijalizam
iskusan bog, Biblija, mamurluk
pita: a što ćemo danas?
misliš, misliš
ma dobar je to čovjek
samo ima teško ime
i nikad ne znaš kaj bu napravil
taj grincajg, enti miša
taj vječiti evergreen opće prakse
s mirisom Pandorine kutijice
za crne dane

a što ćemo danas
pita plava nedokučivost
ravnopravno ravnodušna ploha boga
umjesto odgovora
mirno ustaneš i otvoriš dan
dan jednostavan kao američka poezija
usmena hrvatska lirika
nijeme usne supružnika i slobodna
kineska riža
ako takve uopće ima
otvoriš dan, zrak staviš na tanjur
a konzervu baciš u smeće.
na pozadini neba
tramvaji su puni drame
krhkih jaja i jajnika
uopće ne vidim nježnost
u očima vozača
kakav je ovo svijet!
otvoriš dan
kad već prvi stih pun užasa:nasmiješeno lice gimnastike
i kavkaskog kefira iz 42. ulice
jer nije važno živjeti tek tako
kao slučajan uzorak ljepote
važno je uspjeti
biti medijski paradajz bez ogrebotine
prikazati se kao vječno voće u cvatu
biti ljetna salata
u vlažnim očima djevojaka

drugi stih gadan jadan goropadan
šapće da svi gradovi smrde
najviše New York
ta velika moderna Eva s velikom
jabukom u ustima muškaraca…
i sad ti živi ako možeš

* * *
treći stih rimuje strah i pivo
pjenu dana guta noć
svijetla pozornica života
vrlo zanimljiva kurva
ofucana ali čvrsta
kao stabilni manijak na odmoru
što možeš učiniti
u svijetu koji je opasan po život
neozbiljan, pun zvjezdane prašine
i surovih kataloga
tu ne pomaže češnjak
privremeni neprijatelj smrti
stari borac za ljudska prava
stup zelene mafije liječnika
možda samo more
razlivena stara majka u strujama
samo veliki valovi piva i konjaka
samo ritualno naprezanje
betona i transcendencije

* * *

već dugo ne jedem meso.
samo ga diram.
volim ga i lizati
kao naboranu ranu
koja miriše na frustrirane alge.
slušam glazbu tišine
i puštam kućne ljubimce
u nedodirljivu sobu.
volim slobodu, jagode i biljne likere.
ćutim se biseksualno.
radim u karitativnim ustanovama.
tamo je puno simpatičnih žena.
liječim rane iz njihova djetinjstva.
volim osjetiti topli golf, o bože!
sportovi tada izlaze iz mene
kao hrapavi uzdasi.
ja sam milosrdna sestra
nesretnih brakova.
biseksualnost je lijepa,
ona je sudbina humanizma.
to je dodir mesa
kojeg i vegetarijanci vole.
da, na poslu sam distancirana
kao zvijezda.
ja sam dama puna gospodina.
uživam i šutim.
jer onaj tko se ne snađe u kaosu
postaje i sam kaotičan.
uživam i šutim. sve tajne
ponijet ću sa sobom u sobu.

 

SPOR “GUGLA” OKO ONLAJN BIBLIOTEKE

Nebojša Đorđević    Vesti

„Gugl” (Foto AFP)

Američko ministarstvo pravde je reagovalo zbog sprečavanja monopolizovane dominacije „Gugla” nad digitalnim tržištem

Vašington - Američko ministarstvo pravde pozvalo je sud u Njujorku da odbaci sporazum najvećeg svetskog internetskog pretraživača „Gugla” (Google) i Udruženja američkih izdavača (AAP-Association of American Publishers) kojim se „Guglu” omogućava da objavi na Internetu milione knjiga po pristupačnoj ceni - od osam dolara, od kojih sedam ide „Guglu”, a jedan izdavačkom udruženju. Rasprava o ovom slučaju zakazana je za 9. novembar.

Ministarstvo pravde reagovalo je zbog kršenja autorskih prava, ali i zbog primedbi drugih većih kompanija - „Microsoft” (Microsoft) i Jahu (Yahoo), jer je očito da „Gugl” sebi želi da obezbedi ekskluzivna prava nad milionima knjiga, onemogućujući druge kompanije u izgradnji svojih digitalnih biblioteka. Istaknuta su i druga pitanja koja pomenutom nagodbom nisu adekvatno rešena, kao što su prava inostranih autora, a kritikovana je i sama kompenzacija „Gugla” onim autorima čija su se dela već mnogo pre nagodbe našla na Internetu. Očigledno je da Ministarstvo pravde želi da spreči monopolizovanu dominaciju „Gugla” nad digitalnim tržištem.

Sudski spor američkog Udruženja pisaca i Udruženja izdavača sa najvećim svetskim internetskim pretraživačem „Guglom” počeo je pre četiri godine (20. septembra 2005) tužbom protiv „Gugla” zbog kršenja autorskih prava jer je ova kompanija, bez ikakvih dozvola, omogućavala skeniranje knjiga i činila ih dostupnim na Internetu. Tokom četiri godine „Gugl” je vodio pregovore sa namerom da pridobije ekskluzivna prava za digitalno izdanje miliona knjiga i osnuje najveću digitalnu knjižaru.

U oktobru prošle godine „Gugl” je izdvojio 125 miliona dolara za otplatu štete, od kojih je 45 miliona dolara bilo namenjeno za oštećene vlasnike autorskih prava. Nova nagodba je donesena početkom septembra ove godine, ali ju je 24. septembra, nakon preporuka Ministarstva pravde od 18. septembra, Federalni sud odbacio.

Odlukom federalnog sudije Denija Čina i ovaj, najnoviji, sporazum „Gugla” sa američkim Udruženjem pisaca i Udruženjem američkih izdavača stavljen je na nova razmatranja i usaglašavanja koja će trajati do ponovnog okupljanja suda.

Poznato je da su mnogobrojne prigovore uložile razne strane Sjedinjenih Država, posebno ugledni pisci, profesori prava, neprofitne organizacije, ali i „Guglove” konkurentske kompanije („Microsoft”, „Amazon” i „Jahu”).

Federalni sudija Deni Čin izjavio je da bi prikladnom revizijom sporazuma bila obezbeđena izuzetna dobrobit za društvo, a posebno je spomenuo i širi pristup knjigama koje odavno nisu u štampi, a koje su dostupne samo u nekoliko univerzitetskih biblioteka. I „Gugl” i oba američka udruženja voljni su da nastave pregovore i ispitaju mnoge aspekte sporazuma, ali je neizvesno vreme novog zakazivanja susreta pred sudom jer su od aprila ove godine krenule nove žalbe mnogih autora i nosilaca autorskih prava, zbog čega je proces bio odložen dva meseca. Sud je, od tada, sa raznih drugih strana primio više od četiri stotine žalbi.

Izvor: Politika Svetlana Tomić

Posao u tajnosti

Veruje se da je do danas „Gugl” skenirao više od 10 miliona naslova iz knjižara u Americi i Evropi - uključujući i pola miliona onih koje poseduje Oksfordska biblioteka. Tačan metod kojim se „Gugl” koristi je nejasan: kompanija ne dopušta nikome sa strane da posmatra proces. Ipak, uprkos tajnovitosti koja prati ovaj posao, „Gugl” oglašava da je njegov cilj potpuno - altruistički. Njegovi osnivači Sergej Brin i Lari Pejdž često su govorili da je krajnji zadatak njihove kompanije da sve informacije sveta postave onlajn. Skeptici, međutim, komentarišu da i pored, naizgled tako poetičnih ciljeva, projekat ima mnogo protivnika, među kojima su najglasniji oni koji upozoravaju da će „Guglova” digitalna biblioteka izdavače ostaviti bez posla, a da će autori teško profitirati od svojih dela.

Angela Merkel protiv

Berlin - Nemačka kancelarka Angela Merkel kritikovala je projekat „Guglove” univerzalne digitalne biblioteke, ocenivši da ne poštuje autorska prava. „Stav nemačke vlade je jasan: autorska prava moraju biti zaštićena na Internetu. Ne prihvatamo digitalizaciju dela ako se ne vodi računa o toj vrsti zaštite, kao što čini ‘Gugl’”, izjavila je Merkelova, uoči otvaranja međunarodnog sajma knjiga u Frankfurtu.

Merkelova je naglasila da će „njena” vlada učiniti sve da zaštiti pisce u Nemačkoj i pozvala na bolju međunarodnu saradnju radi zaštite autorskih prava na mreži, prenela je agencija Rojters. Elektronski pretraživač „Gugl” je, u okviru svog projekta stvaranja univerzalne biblioteke, digitalizovao već oko deset miliona dela iz celog sveta.

Izvor: Tanjug

SLIKE NAŠIH UMETNIKA OŠTEĆENE U POPLAVAMA

Mirjana Stanojevi?    Kultura, Slikarstvo, Vesti

Saznaje se

Rad Maje Radanović koji je trebalo da bude izložen u Istanbulu

Reč je o desetak umetničkih radova koji su više od 20 dana bili zarobljeni na carini u Istanbulu a trebalo je da budu izloženi na 11. Bijenalu savremene umetnosti

Radovi umetnika iz Srbije koji su zbog poplava u Istanbulu sredinom septembra ostali zarobljeni u tamošnjoj carini, konačno su stigli u Beograd. Kutije su prispele u Kulturni centar Beograda, a ekspertski tim ustanovio je da su sva dela prilično oštećena u dodiru sa vodom.

Pretpostavlja se da su kutije dugo bile u vodi, s obzirom na to da je na njima bilo dosta mulja. Eksperti su u specijalnim odelima uzeli uzorke radi bioanalize, a konačni izveštaj biće poznat za manje od dve nedelje.

Procenu stanja radiće Svetlana Petrović iz Kulturnog centra Beograda, konzervator Muzeja savremene umetnosti i službenik osiguravajućeg društva.

Sva dela procenjena su na 21.700 evra i svi umetnici biće obeštećeni, potvrdili su nam u Kulturnom centru Beograda.

Podsetimo, reč je o desetak umetničkih radova koji su više od 20 dana bili zarobljeni na carini u Istanbulu zbog poplava. Reč je o delima naših umetnika koja je trebalo da budu izložena na izložbi „Beogradsko iskustvo: Oktobarski salon ” na tekućem 11. Bijenalu savremene umetnosti u Istanbulu koji je otvoren početkom septembra.

Radovi su se sve vreme nalazili u hangaru na carini čiji su zidovi bili urušeni i do njih se nikako nije moglo dopreti, pa tako nisu ni mogli da se transportuju do izložbenog prostora u delu grada koji inače nije bio ugrožen vodenom stihijom.

Izložba „Beogradsko iskustvo: Oktobarski salon”, u organizaciji Kulturnog centra Beograda, trebalo je da pruži presek kroz nagrađene radove na pet prethodnih međunarodnih Oktobarskih salona. U Istanbul su putovali radovi Aleksandra Rafajlovića, Aleksandrije Ajduković, Zorana Naskovskog, grupe Škart, Darinke Pop Mitić, Maje Radanović, Marka Crnobrnje, Art fan kluba, Ivana Zupanca, Ane Adamović i Raše Todosijevića.

Izvor: Politika M. Đorđević