DISKRETNI ŠARM OSMEHA DREVNOG BEOGRAĐANINA

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Neolitska umetnost sa ovog tla iz zbirke Muzeja Beograda

Da li ste čuli za Bataševsku Veneru izrađenu od pečene gline nađenu kraj Mladenovca? Ona je do sada poznata najstarija Venera. Potiče iz tzv. starčevačke kulture, s kraja VII i početka VI milenijuma p.n.e. Prošli su milenijumi od vremena kada su razigrani prsti neolitskih ljudi oblikujući glinu udahnuli život svojim malim bogovima, čuvarima, precima i igračkama. Pred vama su sada prva prava umetnička dela s prostora današnjeg Beograda na izložbi „Život u glini”, koju su priredili Bisenija Petrović, Velibor Katić i Miloš Spasić, otvorenoj u Konaku kneginje Ljubice.

Izložbom „Život u glini” Muzej grada Beograda prvi put u celini predstavlja reprezentativnu zbirku neolitske figuralne plastike. Pored pomenute Venere, izložba obuhvata brojne druge antropomorfne i zoomorfne statuete, priveske, zvečke, žrtvenike, peći, poklopce, sekire, čak i kultni hleb, nađene u Vinči (Belo brdo), na Banjici, u Grabovcu, u Žarkovu, na lokalitetima Međulužju (Jablanica 1 i 2), i Stubline-Crkvine, na Aginom brdu u Grockoj, u Popoviću, na Kalemegdanu, u Jakovu, Dobanovcima, Brestoviku i Progaru. Postavka je koncipirana u nekoliko celina koje čine rana prva, druga i treća faza neolitske umetnosti, odnosno figurine čiji su vratovi stopljeni s telom, s puno realističnih detalja i, najzad, shematizovane, gotovo apstraktne. Slede predstave lica, kultni predmeti i igračke, žrtvenici, amuleti (privesci).

- Veoma zanimljivi segment izložbe tiče se odeće neolitskih žena. Vešti prsti umetnika su božanstvo, instrument magije, ili realno prikazan model odevali u različite suknje i haljine, što predstavlja važan izvor podataka za rekonstrukciju nošnje neolitske žene - kaže Bisenija Petrović, jedan od autora ove izvanredno postavljene izložbe. - Gotovo da ne postoje dve iste pregače. Neke su nizane na kanal oko pojasa, a neke su prebačene preko suknje ili haljine. Možda su pregače označavale različit status ili pripadnost grupi ili rodu. Iz svega izloženog gotovo da se može oslušnuti buka i graja praistorijske svakodnevnice, osetiti igra boja pred suton neolitskog dana. Figuralna plastika i drugi predmeti predstavljeni u Sali pod svodovima samo su naizgled nepomični i ćute. Usudili smo se da bar na trenutak oslobodimo njihov šapat, osmeh i neodlučan i stidljiv pokret.

Mnogobrojna ostvarenja figuralne plastike iz starčevačke i vinčanske kulture privlače pažnju i postavljaju fundamentalno pitanje: šta one znače? Zna se da su raznovrsne antropomorfne i zoomorfne figurine, amuleti, žrtvenici, poklopci služili u magijskom i religijskom kultu kao sastavni deo obreda koji su sprovođeni u različitim životnim situacijama. Figurine predstavljaju demone u ljudskom obliku, ali nemaju smisao bogova ni njihovu snagu, nego trenutno dejstvo. Prilikom započinjanja nekih radova neolitski čovek je najpre određenom magijom nastojao da umilostivi višu silu da učini ono što on želi.

- U figuralnoj plastici prepoznaju se prvi znaci umetnosti koja se odlikuje kreativnošću i inventivnošću, a sa estetskog aspekta ima važnu ulogu u pružanju lepog, dopadljivog, pa čak i čulnog doživljaja. Žena je najčešće sa naglašenim polnim atributima, naga ili u bogato ukrašenoj odeći, a muškarac, verovali ili ne, sa bradom, malo bucmast, dežmekast - objašnjava Miloš Spasić. Neolitski „Beograđanin” živeo je kao i današnji, u porodici. Žena je spravljala hranu, muškarac je lovio (ribu na Dunavu). Svakodnevicu su razbijali igrom, o čemu svedoči 19 figura u obliku kupe ili okruglih pločica i sedam minijaturnih kuglica oker boje, nađenih u Međulužju.

„Život u glini”, zapravo, pokazuju koliko je neolitsko doba, uz svu svoju arhaičnost i obrednost, izuzetno vitalno, bogato duhovnim sadržajem, koji se manifestovao impresivnim, maštovitim i nadahnutim oblicima. Od grube Bataševske Venere s velikim nosem i zadnjicom, do lepotice iz Grabovca, bademastih očiju, u ukrašenoj odeći proći će čitav jedan milenijum.

- Mreža naselja (vidi se na mapama takođe na izložbi) obitavališta vinčanske kulture ubedljivo ucrtava beogradski region toliko mnogo pre ovog našeg Beograda sa okolinom da oba kalendara koja koristimo možda treba zameniti nekim trećim s drevnim početkom brojanja - zgodna je opaska Bojana Kovačevića, direktora Muzeja grada Beograda.

Izvor: Blic M. Marjanović

HJU DŽEKMEN U FILMU O DUHOVIMA

Mirjana Stanojevi?    Film, Vesti

Glumac Hju Džekmen (Hugh Jackman), koji u filmu “X men počeci: Volverin” igra mutanta Volverina, potpisao je ugovor o ulozi u filmu o duhovima “Ghostopolis”, čiji će biti i producent.

Prema pisanju lista Holivud riporter (Hollywood Reporter), “Ghostopolis” će biti snimljen prema grafičkom romanu Daga TenNapela (Doug).

Film je priča o agentu koji radi za vladine Natprirodne imigracione snage. Njegov zadatak je da duhove, koji su upali u svet živih, vrati u njihov Grad duhova.

Kada živ dečak greškom biva poslat u Grad duhova, agent i ženski duh započinju saradnju kako bi ga vratili u svet živih.

Za sada nisu određeni ni reditelj filma niti autor scenarija.

Izvor: B 92 / Beta

U OVOZEMALJSKOM RAJU

Nebojša Đorđević    Muzika, Vesti

CD - BOB DILAN: „Together Through Life” (Columbia)

Ikona folk beomije Novog sveta, i verovatno najuticajnija autorska i izvođačka ličnost popularne muzike XX veka, uz Elvisa Preslija i Bitlsa naravno - Robert Alen Cimerman poznatiji kao Bob Dilan, vratio se u proleće 2009, na način za sebe uobičajen uostalom - onaj, kao da nikada nije uopšte ni odlazio.

Njegova karijera, decenijama unatrag, tako još jedanput čini se da je zamela svu silu zaokreta što su je igda krasile. U tom smislu, aktuelni „Together Through Life”, čista je boemska klasika od one nadnaravne usmene vrste kojom se Dilan oduvek i dičio. Samo što i ovde, poput svakog onog puta pre, muzički album potpisan njegovim imenom ide uz svojevrsnu podstaknutu imaginaciju u po svačijoj glavi diljem planete njegovih zanetih sledbenika. Od prvog časa, halucinantne uvodne „Beyond Here Lies Nothing”, vi se tako nalazite uvučeni u „soundtrack” za kakvu privatnu ličnu verziju Keruakovog glasovitog „on the road” romana „Na putu”. A vaš vodič, maestro, hipnotizer, upravitelj seanse, dreser, kakogod, Bob Veličanstveni Dilan, ovde je mag prosvetljene fantazmagorije bit pesništva, odakle je i sam potekao - otuda tekstovi za ovaj album napisani su, sa jednim izuzetkom, ruku pod ruku sa autentičnim poetom sličnog bekgraunda, Robertom Hanterom (Robert C. Hunter, 1941), čovekom koji je usput jedan od prvih ljudi što je tokom 1962. probao LSD, psilocibin i meskalin u okviru regularnog naučnoistraživačkog zvaničnog vladinog eksperimentalnog projekta, i docnije napisao praktično sve najbitnije tekstove za Grateful Dead pesme, i svog davnašnjeg kompanjona Džerija Garsiju!

No dakle, krenete li dalje od pomenute erotske latino magme startnog broja, koji vas jednostavno oblepljuje svojim zakovitlanim a la Santana malstremima, usred čega Dilan pak propoveda o strastvenoj svakodnevnoj ljubavi, ali baš to glasom kristalno izbrazdanim gorkom prohujalošću ma kakve vere, nailazite na sve same naročite primerke starinske velelepnosti, kao izdiktirane pravo sa usana zavodnika dugačke istorije, strgane u hipu iz njegovog tajanstvenog, no opet, i manje-više javno znanog iskrzanog dnevnika sa beleškama podviga, što je u sumraku njegovih šest decenija života i podosta više preko, postao mu i molitvenik i vokabular i itenerer i brevijar i aranžman čudesa, jednako kao i fantomski primaći salon za poklonike kulta ovog jedinstvenog splina. Ta bodlerovština, ti puzajući poleni „Cveća zla”, „Ovalnog portreta”, „Kuće Ašer”, ali sad hitnuti na donje granice Sjedinjenih Amerika, i još malkice južnije, u neimenovane varoši pomešanih rasa, u sred predaha izmedu dva nastupa divljih hordi, posvuda preko zamrljanih dekoltea grande dama, te iz daleka tobože strogo uštirkanih okovratnika etničkih džentlmena, sa dalijevski ufrčkanim i krejonom dopisanim kicoškim brkovima pride, raskošno se rasklapa naočigled ljubopitljivih pogleda, britko demonstrirajući rodoslove svojih potonjih afisionadosa - Toma Vejtsa, Čarlija Terela, Tava Falka, The Kropotkins, Rolingstounsa, kogagod. Ovaj bluz-kantri-ruts zamamni kaleidoskop, ovo kabaretsko samoobavijanje mnogim svojim inkarnacijama, u svetu sablasti upropašćenih kockara, toreadora minule slave, drevnih marijača, ubogih cirkuskih artista, „glumaca viđenih u ogledalu o ponoći”, te armije skrajnutih stradalnika umetnosti onih zaboravljenih i štaviše danas bespotrebnih veština, u ovozemaljskom gaju bez imalo nade, ali sa grčevitom upornošću da se voli, žudi, mrmlja, grca, recituje sa zavodljivom koketerijom iz prozuklog glasa starog ljubavnika i neočekivano vatreno, upravo oprljujuće, sažizajuće, uh, ne možete se otrgnuti iz ruku čini ove krasne ploče, ne, nikada.

Na vrhu britanske liste albuma, posle 40 godina

Legandarni pevač Bob Dilan dospeo je na prvo mesto britanske liste albuma, gotovo 40 godina nakon što je prvi put bio na toj poziciji. Njegov 33. studijski album „Together Through Life” objavljen je 28. aprila, a na vrh liste došao je 38 godina i pet meseci nakon njegovog poslednjeg trijumfa. Dilan je prvi na listi bio davne 1970, sa albumom „New Morning”. Prvi album, od sedam koji su stizali na prva mesta, bio je „The Freewheelin’ Bob Dylan” iz 1964. V. T.

Izvor: Danas Zorica Kojić

U IRAKU UGROŽENA SADAŠNJOST I BUDUĆNOST LJUDI, U OPASNOSTI I PROŠLOST OLIČENA U VAVILONU

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Ono što nisu uništili megalomanija svrgnutog diktatora, rat i okupacija sada je u opasnosti zbog ishitrene odluke da se dragoceni arheološki lokalitet otvori za javnost i želje za što bržom zaradom

Vavilon, arheološki lokalitet koji je decenijama bio zapušten, a jedno vreme bio čak i američka vojna baza, vraćen je pod kontrolu iračke vlade koja planira da ga 1. juna ponovo otvori za javnost, uprkos apelima stručnjaka koji upozoravaju da nalazište nije adekvatno obezbeđeno i da bi posetioci mogli da ga dokrajče.

Posle povlačenja okupacionih snaga, prvo američkih a potom poljskih, upravu nad ovim svetskim spomenikom, njegovom prošlošću, budućnošću, ali i nad prihodima, dobila je vlada iračke provincije Vavil, koju Državni odbor za nasleđe ove zemlje smatra uzurpatorom.

Zahvaljujući podršci nekih zvaničnika iz Bagdada, otvaranje je najavljeno bez obzira na strahovanja arheologa da bi ovakav potez, bez prethodne adekvatne zaštite, mogao predstavljati poslednji udarac ostacima jednog od prvih velikih gradova sveta i njegovoj 6.000 godina dugoj istoriji.

„Naš problem je, u arheološkom smislu, što u stvari imamo posla sa neobrazovanim ljudima, bilo iz Sadamovog doba ili danas”, kaže Kais Husein Rašid, vršilac dužnosti direktora Odbora za antiku, koji ima pravnu vlast nad Vavilonom.

„Većina ljudi i neki zvaničnici ne poštuju nasleđe i misle da su arheološki lokaliteti samo gomila cigli bez ikakve vrednosti”, dodao je on.

Vlada je već otvorila park i počela da naplaćuje ulaz posetiocima koji žele da vide ono što je ostalo od grandiozne palate koju je Husein sagradio osamdesetih godina, kao i brdo na kojem je ona sagrađena. Obnovljene su i zgrade iz Huseinove ere, a sobe koje se reklamiraju kao njegove spavaće sobe izdaju se kao apartmani za 175 dolara za noć.

Očuvanje arheoloških spomenika i turizam nisu jedini motivi za strane koje se bore za nadležnost nad ovim antičkim spomenikom. Takva situacija predstavlja problem i za novu iračku vladu a odražava i rivalstvo lokalne i federalne vlasti i političko nadmetanje ministara.

„Politička situacija u našoj zemlji je nestabilna, a federalna vlada je slaba”, kaže Rašid. Njegov odbor je deo ministarstva kulture i nije u najboljim odnosima sa novoosnovanim ministarstvom za turizam i antiku, čiji sam naziv pokazuje prioritete svojih delatnosti.

Prvi spor dve agencije pojavio se povodom ponovnog otvaranja Nacionalnog muzeja u Bagdadu u februaru.

U sukobu oko Vavilona pobedilo je ministarstvo za turizam, koje se zalagalo za otvaranje ovog lokaliteta za javnost. Moć ministarstva ne proizlazi, međutim, iz Ustava, nego iz bliskosti njegovih funkcionera premijeru Nuriju al-Malikiju.

Izvor: Borba

JEDINI NA SVIJETU MUZEJ ANTIČKOG STAKLA

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Ministar Biškupić može biti zadovoljan ljepotom i vrijednošću MAS-a
Foto: DINO STANIN

Muzej antičkog stakla MAS, vrijedan 42 milijuna kuna, otvara se u utorak u 18 sati i prema riječima ministara kulture Bože Biškupića trebao bi ga otvoriti premijer Ivo Sanader.

1500 replika za prodaju

Muzej antičkog stakla, koji je, kao što mu ime kaže, specijaliziran samo za antičko staklo, prvi je i jedini specijalizirani muzej takve vrste u svijetu. Prilikom nedavna posjeta Zadru ministar Biškupić izrazio je oduševljenje viđenim, a posebno je pohvalio arhitekta Branka Silađina koji je svojim projektom pomirio 19. i 20. stoljeće i koji je uredio i obnovio nekadašnju klasicističku palaču Cosmacendi iz druge polovice 19. stoljeća, a njezinoj fasadi vratio izvorni izgled. Zadrani, naravno, drugačije misle o vizuri muzeja, a Silađin smatra da će proći i tri godine prije nego se naviknu na novi izgled.

Inače, stalni fundus u MAS-u broji više od 3000 cjelovitih predmeta i više od 2000 primjeraka koji će se u njemu restaurirati. Posjetitelji će tu moći vidjeti kako se nekad proizvodilo staklo i kupiti neku od 1500 replika. Plan je osnovati istraživački centar, središte za izučavanje antičke staklene građe s knjižnicom i bazom podataka za cijelu Hrvatsku. Predviđena je “puhaonica” stakla, s mogućnošću otvaranja tečajeva i za građanstvo.

Rijetkosti i unikati

Među najznačajnije predmete ravnatelj Ivo Fadić ističe raritete i unikate poput zdjelice u tehnici trakastog mozaičnog stakla s prijelaza 1. st. prije Krista na početak 1. st. poslije Krista. Pronađena je na nalazištu stare nekropole u Zadru i spada u rijetke primjerke. Potom je to modra zdjelica, amfora i vrčić iz sjeverne Italije, izrađeni od kobaltnog stakla s naknadno apliciranim ručkicama. Datiraju iz 1. stoljeća. Posebnu pozornost privući će i amforisti koji su puhani u reljefni kalup, sirijske su proizvodnje i datiraju iz 1. st.

Nađeni su na nekropoli u Zadru prilikom novijih istraživanja. Sirijske su proizvodnje i posudice od ljubičastog stakla i oblika jagode. Jedan od značajnijih primjeraka je i staklena riba i jedna je od samo tri poznata primjerka u cijelom Rimskom Carstvu. Druga takva riba nalazi se u Muranu u Veneciji, dok je treća u privatnoj kolekciji. U kategoriju reprezentativnih primjeraka spada i šalica od bijelog neprozirnog stakla u obliku šiške. Pronađena je na poziciji Hypo relja a rađena je sredinom 1. stoljeća.

Izvor: Večernji hr Stela Filipi