LIČNE STVARI ŽANA KOKTOA NA AUKCIJI

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Foto:Afilmcanon.com

Zbirka ličnih stvari francuskog pisca i slikara Žana Koktoa, među kojima i pisma životnom partneru, glumcu Žanu Mareu, prodata su juče u Parizu.

Kokto je preminuo 1963. godina a sarađivo je s raznim umetnicima od kompozitora Igora Stranvinskog i Erika Satija do Pabla Pikasa i baletskog impresarija Sergeja Đagiljeva, zauzimajući istaknuto mesto u francuksoj umetnosti i književnosti. Pisao je novele, radio je portrete, reklame, pozorišnu scengorafiju i režirao filmove. Među najpoznatijim radovima su novela “Strašna deca” i filmovi “Lepotica i zver” i “Orfej” u kojima je Mare ostvario svoje najpoznatije filmske uloge.

Većina predmeta, koji potiču iz Mareovog stana u Parizu i kuće na francuskoj Rivijeri, svedoči o bliskoj vezi Marea i Koktoa. Među tim stvarima su njihova lična prepiska i više Koktovih skica i portreta glumca.
“Mare je govorio bez samosaželjenja: ‘Moj život je okončao dana kada je Žan Kokto umro”, rekao je, prebirući po predmetima pripremeljenim za aukciju, glumac Alen Rolan, koji je glumio sa Mareom u predstavi Kralj Lir 1979. godine.

Očekuje se da će zbirka biti prodata za 600.000 evra, a za sada je privukla veliki broj ljudi, od koji su mnogi bili Mareovi poznanici.

“Čak i ako ne možete ništa da kupite, dolazak ovde je način da ga pozdravite i kažete hvala ti”, rekao je glumac Žan-Pol Borde, koji je glumio u Francuskom nacionalnom teatru Komedi Frans 1998. u noći kada je publici u pauzi objavljeno da je Mare umro.

Izvor: Blic Online

SRPSKE BALADE SA KOSOVA NA HEBREJSKOM

Mirjana Stanojevi?    Knjige, Vesti

U predgovoru je na 60 stranica data istorija Srbije i Kosova, ilustrovana fotografijama, geografskim kartama i umetničkim slikama

Tel Aviv - Izdavačka kuća „Arije Nir” u Tel Avivu objavila je dvojezično, hebrejsko-srpsko izdanje knjige „Poezija Kosova - izbor srpskih balada”, u čvrstom povezu, sa slikom „Kosovka devojka” Uroša Predića na koricama. Prevodilac i autor komentara je Arje Stav.

U predgovoru je na 60 stranica data istorija Srbije i Kosova, ilustrovana fotografijama, geografskim kartama i umetničkim slikama; fotosima iz filma Zdravka Šotre „Boj na Kosovu” sa fotografijom Miloša Žutića u ulozi kneza Lazara. Predstavljena je i ličnost Vuka Karadžića, njegov doprinos definitivnom obliku srpskog pisma i reformi jezika, uz fotografiju spomenika, podignutog mu u Beogradu 1937. godine.

Ali, knjiga je ilustrovana i umetničkim slikama iz ranijih istorijskih perioda. Tako je uz pesmu „Zidanje Ravanice” stavljena slika Đure Jakšića „Car Lazar”, naslikane 1868. godine, pa portret Miloša Obilića, delo slikara Aleksandra Dobrića (1858). Pesma „Marko Kraljević i beg Kostadin” ilustrovana je freskom iz, kako je zabeleženo, jednog manastira u Makedoniji, rađenom 1367. godine. No, više od svega iznenađuje precizan prevod balada Arije Nira, sa srpskog na hebrejski jezik, u koji je morao uložiti veliki trud i dugogodišnji rad.

Paralelno, na srpskom i hebrejskom jeziku, štampani su ciklusi srpskih narodnih pesama: „Pretkosovski ciklus”, „Kosovski ciklus”, „Pesme o Marku Kraljeviću”, „Pokosovski ciklus”, „Hajdučke i uskočke pesme”, „Pesme o oslobođenju Srbije i Crne Gore”.

Na dnu svake stranice knjige nalaze se fusnote, sa objašnjenjima i izvorom literature. Tako je u poglavlju „Zaveštanje kosovske bitke” zabeleženo: „KosovoMedievalBattle, eds. Waynes. VuchinichandThomasA. Emmert” (Minesota, tekst iz istraživanja srpske književnosti profesora Vučinića…) Iz opširne bibliografije može se videti da se Arije Nir služio i Glasnikom društva srbske slovesnosti XIII, 1861,” odakle je preneo „Pohvalno pismo knezu Lazaru”.

U okviru opširnog pogovora objavljena je pod naslovom „Tradicija usmene poezije” studija dr Nade Milošević-Đorđević, profesora književnosti i istorije na Filozofskom fakultetu u Beogradu, u okviru knjige „TheHistoryofSerbianCulture” (1995).

Veoma je značajno što je na poslednjih pet stranica, od 455 ukupno, knjige „Poezija Kosova” objavljena detaljna bibliografija na originalnom jeziku na kojem je pisana i u prevodu, tako da čitaoci koji žele da se ozbiljno bave ovom temom mogu da se posluže opširnim studijama.

Izvor: Politika Ana Šomlo

BAR SAM SVOJ ČOVEK

Nebojša Đorđević    Pozorište, Vesti

Autor: Igor Marojević
Reditelj: Milena Pavlović Čučilović
Scenograf: Kristina Radosavljević
Reditelj filma: Milan Čučilović
Glumci: Sandra Bugarski, Pavle Pekić, Dejan Matić Mata

“Bar sam svoj čovek”, segment iz crne hronike savremenog društva, stavlja u fokus život i stradanje marginalnih likova današnje Srbije, dva prevaranta i prostitutku, u čije će se sudbine uplesti emocije i eskalirati u tragediju.

Miki i Dunđin, dva sitna lopova i kriminalca, preko oglasa nalaze Irenu, stasitu prodavačicu ljubavi, čiji dragstor žele da opljačkaju. Međutim, nakon njenog i Mikijevog odnosa, pojavljuju se osećanja i Miki odustaje od prvobitnog plana. Izigrani Dunđin, u želji da im napakosti, unosi zrno razdora u njihovu vezu i provocira Mikija o bezbrojnim odnosima koje je Irena imala. Slede ljubomora, svađe, vođenje ljubavi, izmirenja, obmane, izlivi nežnosti i gnev. Međutim, konačno priznanje Ireni o inicijalnom planu pljačke njenog dragstora biva kap u prepunoj čaši i ona tragično okončava njihove živote.

Naslov predstave je, svakako, ironičan u odnosu na pravo stanje stvari. Svi antiheroji ove tragikomedije veruju da su “svoji ljudi”, a u osnovi njihovih promašenih ostvarenja se krije usamljenost, bol i nelegalno zarađivanje za život. Komad je, na neki način, slika i prilika okrnjenog modernog društva, gde porodica polako izumire, a kriminalni način života sve više uzima maha.

“Bar sam svoj čovek”, kako kaže sama rediteljka, je “neprestano na ivici žileta između fantazije i realnosti, sna i jave, crnog i belog, života i smrti”, a glumci su odlično izneli svoje uloge.

Predstava je vrlo dinamična i sadrži puno plesa, pevanja, igre, kao i scene iz poznatih filmova. Publika je u prilici da vidi, između ostalog, Irenu u ulozi Merilin Monro, Dunđina kao Čarlija Čaplina, a Mikija u jednom trenutku u grotesknom odelu koje neodoljivo podseća na Aleksa iz “Paklene pomorandže”, u svoj svojoj perveznoj formi. Bez obzira na to što su ove scene prepoznatljive i imaju metaforičku poruku, ubačene su u tok priče sporadično i nisu povezane u celinu.

Takođe, kao komad sa naglašenim i eksplicitnim seksualnim scenama nije preporučljiv za decu, koja su se na premijeri našla u publici.

Svakako da predstava “Bar sam svoj čovek” opisuje užase modernog društva gde smo svakodnevno izloženi šokantnim vestima iz crne hronike. Međutim, u ovom slučaju, ona je samo površno potvrđivanje realnosti, koje, nažalost, ne pomera gledaoca.

Bez obzira na to što pažnja treba da bude uperena na ono što se dešava u našem društvu, moramo biti obazrivi da ne vodimo pogrešne bitke. Jer, nakon pogledane predstave stiče se utisak da, umesto ka kreativnom i duhovnom, sve više težimo ka telesnom, kako u životu, tako i u pozorištu.

Izvor: B 92

FESTIVAL “MEDIAWAVE”

Nebojša Đorđević    Film, Muzika, Vesti

Filmski i muzički festival “Mediawave” u Budimpešti od 25. aprila do 2. maja predstavlja raznovrstan program igranih, dokumentarnih i kratkih filmova, među kojima su Peščanik Sabolča Tolnaija i novi dokumentarac Borisa Mitića Do viđenja, kako ste? iz Srbije, kao i eksperimentalni film Ručak Ane Hušman iz Hrvatske. Program festivala obuhvata 66 ostvarenja, odabranih među više od 1.300 prijavljenih iz osamdesetak zemalja, a, osim filmskog, predstaviće i raznovrstan muzički program.

Tolnaijev Peščanik, zasnovan na delu Danila Kiša, deo je međunarodnog takmičarskog programa igranog filma, a u konkurenciji su, između ostalih, i azerbejdžanski Absurdistan (”o bizarnom selu na razmeđi Azije i Evrope”), argentinski La Rabia (”o posledicama mržnje i nasilja”)…

Zanimljiv je i program dokumentarnih filmova, koji obuhvata niz nagrađivanih ostvarenja, među kojima je i Koridor Borisa Despodova iz Bugarske. U trci za nagrade je i satirični dokumentarac Borisa Mitića Do viđenja, kako ste? - film zasnovan na 120 izabranih aforizama i više od 400 kadrova gotovo nadrealnih prizora i situacija, snimljenih u Srbiji i Republici Srpskoj.

Izvor: Građanski list

KONZERVATIVAN ALI I DOVOLJNO SLOŽEN KOMAD

Nebojša Đorđević    Pozorište, Vesti

U HNK Ivana pl. Zajca u Rijeci premijerno je izvedena predstava prema klasičnom tekstu Tennesseeja Williamsa u režiji Dine Mustafića

RIJEKA - Klasičan tekst američkog dramatičara Tennesseeja Willia-msa “Tramvaj zvan žudnja” iz 40-ih godina prošlog stoljeća, u prijevodu Ive Juriše i dramaturškoj obradi Željke Udovičić, sarajevski redatelj Dino Mustafić postavio je, rekli bismo, konzervativno i pomalo literarno.

Predstava sa stankom traje oko dva i pol sata. Ispočetka je, zapravo prvih sat vremena, ravna i dosadna, i to unatoč iznadprosječnim glumcima i dojmljvoj scenografiji Dragutina Broza.

Možda je glavni uzrok tome glumačka neuigranost i nervoza, jer probe su potrajale svega pet tjedana, pa katkad scenom zavlada šupljikava žučljivost ili prenaglašena tromost.

Komad sa desetak likova

Stoga valja očekivati da će ova ipak dovoljno složena i ipak iznutra promišljena predstava nakon nekoliko izvedbi uključiti još neiskorištene motore i postati mnogo brža i čvršća.

Premda je u komadu desetak likova, veće, zaokružene uloge nude se za četvero glumaca. Najveću i središnju, nesretne, već pomalo sredovječne Blanche DuBois, dobila je slavna beogradska gošća Mirjana Karanović, koja već otprije uspješno surađuje sa Mustafićem.

Ulogu što je vrlo teškom čini dugotrajna nazočnost na sceni i pshički život lika opterećen neprestanim, patološkim brbljanjem, kao u kakvog pasivnog ženskog Hamleta, Karanovićeva je svladala s mnogo energije.

Ispočetka je, dakle, odviše transparentna u nemoći da sakrije vlastitu propast, no kako se bliži svom nemoćnom samoubojstvu, kao da prirodnije tone u lik.

Do konca predstave, osobito u drugom, 45-minutnom dijelu, iznosi propast ranjive žene koja vlastitu nesigurnost liječi promiskuitetom, i to u okrutnoj teksaškoj patrijarhalnoj vukojebini, uvjerljivo, sve dok je njezina tragična komika ne odnese u smrt na tračnicama poput kakve američke, zakašnjele Ane Karenjine.

Te se tračnice zlokobno sve vrijeme pružaju scenom i prije te smrti između pragova procvjetaju kitice bijelog cvijeća, ko zgodna redateljsko-scenografska simbolična dosjetka.

Klica jezovite propasti

Karanovićevoj pomalo promuklo, suspregnuto parira Alen Liverić u ulozi Stanleya Kowalskog, koja je svojedobno proslavila Marlona Branda. Blanšina okrutnog šurjaka Liverić možda igra s nelagodom, no nije promašio unutarnju matematiku lika.

I njegova seljačka okrutnost tako postupno dolazi na vidjelo a oluga se zaokružuje kao nasilna karikatura priglupog i lukavog muškarca bez srca.

Lucija Šerbedžija staloženo ali također ponešto još usiljeno igra njegovu suprugu Stellu, a još manju ulogu, Mitcha, Kowalskijevog prijatelja, maestralno igra Žarko Radić.

Zapravo, oko polovice, kad se predstava lomi, on je preuzeo ključnu dionicu i unio u nju prvu klicu jezovite propasti.

Izvor: Jutarnji hr Tomislav Čadež