BILO JEDNOM A ITALIJANSKOM DIVLJEM ZAPADU

Nebojša Đorđević    Film

Širom filmskog sveta juče je obeležena osma decenija od rođenja proslavljenog filmskog reditelja, scenariste i producenta Serđa Leonea (3. januar 1929 - 30. april 1989. godine). Ovaj italijanski umetnik najpoznatiji je po filmovima iz žanra tzv. špageti-vesterna, ali i po prepoznatljivom rediteljskom maniru koji se sastojao od čestog izmenjivanja ekstremno krupnih planova s ekstremno širokim planovima, kao što se može videti, na primer, u uvodnim kadrovima njegovog klasika Dobar, loš, zao (1966).

Heroji koji su se retko brijali i još ređe kupali

Većina teoretičara žanra pripisuje Serđu Leoneu zasluge za uvođenje jedne radikalne i danas često korišćene intervencije u žanru vesterna - naime, dok su u klasičnom vesternu njegovi junaci, i pozitivni i negativni, izgledali kao da su upravo sišli sa stranica modnog časopisa, i dok se u ilustrovanju moralnih suprotnosti išlo tako daleko da su pozitivni likovi vesterna nosili bele šešire, a negativni crne, dotle je Leoneova reinterpretaciji “starog Zapada” bila mnogo kompleksnija i “realističnija”: njegovi likovi su bili usamljenici sumnjive (kriminalne) prošlosti koji su se retko brijali, a još ređe kupali, a njihova nekonzistentna moralna načela upravljala su njihovim ponašanjem na taj način da su, zavisno od situaciji, u jednom trenutku spremno pomagali drugima u nevolji, dok bi u drugoj situaciji znali biti otvoreno i brutalno egoistični. Ovakav oblik filmskog realizma i danas susrećemo u vesternima, ali i u filmova iz drugih žanrova.

Serđo Leone rođen je u Rimu u filmskoj porodici. Njegov otac Vinčenco Leone bio je pozorišni glumac i reditelj nemih filmova, a majka Edvige Valkarengi bila je glumica, tako da je Serđo već sa 18 godina počeo da radi u filmskoj industriji. U vreme svojih početaka 50-ih godina prošlog veka bio je asistent mnogih italijanskih reditelja onog perioda (Galonea, Komenčinija, Soldatija…), kao i američkih reditelja Mervina Leroja, Raula Volša, Vilijama Vajlera (…), koji su u studijima “Činečite” snimali visokoprofilisane i ambiciozne istorijske spektakle, kao što je, na primer, bio Ben Hur (1959).

Potom se ogledao kao scenarista, u ono vreme izuzetno popularnih italijanskih pseudoistorijskih spektakla (tzv. filmovi “mač i sandale”, to jest “peplum”) reditelja Marija Bonarda i Gvida Brinjonea. A kad je za vreme snimanja Poslednjih dana Pompeja (1959), reditelj Mario Bonard iznenada oboleo ne mogavši nastaviti snimanje, Leoneu, koji je bio koscenarista filma, ponuđeno je da ga zameni i da dovrši film. Leone je na taj način stekao dragoceno iskustvo koje mu je koristilo kad je 1961. dobio priliku da režira svoj prvi film (Kolos s Rodosa), i to upravo iz podžanra “pepluma”, budući da je bio sposoban da s malo novca snimi film koji će skoro u potpunosti izgledati kao skupa holivudska produkcija.

Iste godine, kao koreditelj s Robertom Oldričom, Leone snima holivudski biblijski spektakl Sodoma i Gomora. Inače, početkom 60-tih, zanimanje publike za “peplum” naglo je počelo da slabi, ali je Leone imao tu sreću da se nađe među onima koji su prvi uočili rastuću popularnost filmova iz jednog drugog žanra - vesterna. Njegov vestern Za šaku dolara (Per un pugno di dollari, 1964), koji je snimio pod pseudonimom Bob Robertson, postaviće tematske i tehničke okvire jednog novog žanra koji će malo kasnije postati poznat pod nazivom špageti-vestern. Zasnovan na filmu Akire Kurosave Telesna straža (Yojimbo, 1961), samurajskoj avanturi smeštenoj u Meidži-period, film je postao poznat i po prvoj većoj ulozi Klinta Istvuda.

Uz arhetipski sukob dobra i zla, motiv osvete i profilisanje likova kao izrazitih individualaca, Za šaku dolara ustoličuje i tzv. mitologiju stranca, tipsku ulogu “čoveka bez imena”, kojom se, eto, proslavio Klint Istvud. S drugim dvama delovima trilogije - Za dolar više (Per qualche dollaro in piu, 1965) i Dobar, loš, zao (Il buono, il brutto, il cattivo, 1966) - Leone do krajnjih granica istražuje vlastitu poetiku čija su osnovna obeležja vizuelna i dramska monumentalnost, stilizovana fotografija, vrlo česta upotreba krupnog plana u svrhu naglašavanja njegove stilske i retoričke (narativne) vrednosti, dinamična i funkcionalna montaža, te prepoznatljiva grandiozna muzika Enija Morikonea.

Mnogi drže ironičnim činjenicu da je jedan italijanski reditelj, koji nije znao ni reč engleskog (!) i koji nikad nije bio na Divljem Zapadu (!), tako lako i uverljivo demistifikovao i redefinisao lik američkog kauboja. Sudeći po knjizi Kristofera Frejlinga Something To Do With Death, Leone je široko znanje o američkom Zapadu crpio iz knjiga koje je strastveno čitao. Navodno, još kao dete bio je fasciniran Divljim Zapadom, a ta fasciniranost se protegla i na zrelo doba i uočljiva je u svakom kadru koji je snimio.

Klintu Istvudu, američkom filmskom glumcu, a kasnije i kompozitoru, reditelju i producentu (rođen 31. maja 1930. u San Francisku), glavne uloge tajanstvenog čoveka bez imena u filmovima Za šaku dolara, Za dolar više i Dobar, loš, zao donose veliku međunarodnu slavu. Pri čemu je, kako je primećeno, Istvud zapravo redefinisao tradicionalni imidž kauboja s Divljeg Zapada. Ta redefinicija lika kauboja delom je rezultat Istvudove glumačke interpretacije, a delom Leoneovog reformatorskog pristupa žanru vesterna koji je inovativno i radikalno opisao jedan divalj, usamljenički i okrutan svet - sasvim drugačiji od onog do tada viđenog u klasičnom vesternu.

Serđo Leone poznat je i cenjen i po filmovima Bilo jednom na Divljem Zapadu (C’era una volta il West), iz 1968, i Bilo jednom u Americi (C’era una volta in America), iz 1984. godine. Veliki filmadžija preminuo je 30. aprila 1989.

Moralno kompleksna vizija američkog Zapada

Film “Za šaku dolara” snimljen je s relativno malim budžetom, i to na lokacijama u Španiji, što je, po mišnjenju mnogih, bitno uticalo na njegov konačan izgled. “To delo označava prekretnicu u pristupu žanru vesterna, njegovom tumačenju i vrednovanju, dovodeći do granica apsurda njegove bitne odrednice: sukob dobra i zla, ritualne dvoboje, osvetu kao glavnog pokretača poremećene svesti i, pogotovo, mitologiju stranca, došljaka sa osobinama i askete i sadiste u nepokolebljivoj odanosti ličnom cilju, nejasnom i njegovim partnerima i njegovim protivnicima”, beleži filmska kritika. “Film nam nudi pohlepnu, nasilnu i moralno kompleksnu viziju američkog Zapada i, odajući dužno poštovanje tradicionalnom američkom vesternu, uočljivo se distancira od njega pričom, zapletom, karakterizacijom likova i atmosferom”.

Izvor: Građanski list

UKRADENE UMETNINE VREDNE 180.000 EVRA

Mirjana Stanojevi?    Kultura, Vesti

Dela Pabla Pikasa, Anrija Matisa i drugih velikih majstora ukradena su tokom novogodišnjih praznika iz jedne berlinske galerije. Ukradeno je više od 30 umetničkih dela - čija je vrednost procenjena na 180.000 evra! Radovi su ukradeni iz jedne privatne galerije u blizini centralne trgovinske zone u nekadašnjem Zapadnom Berlinu, u noći između srede i četvrta, rekla je predstavnica muzeja. Među ukradenim bakropisima i skulpturama su Pikasov Profil na crnoj pozadini iz 1947. godine i Matisova grafika Akt u stolici za ljuljanje iz 1913. godine. Vlasnik galerije je krađu otkrio prvog dana Nove godine, a s obzirom na broj dela i težinu odnetih skulptura, policija veruje da su najmanje dve osobe, ako ne i više, učestvovale.

Izvor: Građanski list

ZLATNA PRAVILA ZA REUNION

Nebojša Đorđević    Muzika

Prošle godine su mediji često najavljivali povratke rock velikana: od Led Zeppelina i Fleetwood Maca do Smithsa i Blura.

Tim povodom kolumnista Guardiana Mark Beaumont je dao sledećih osam pravila za uspešan povratak na staze stare slave:

* 1) Ne okupljajte se prebrzo. Tačan broj godina koje moraju da prođu između raspada i statusa glavne zvezde festivala Isle of Weight mora biti izračunat po sledećoj formuli:

S x L + H/D + M x T = gotovina u milionima funti

Legenda:

S - Nivo nekadašnje slave benda

L - Broj parnica protiv kompozitora iz ritam sekcije

H - Koliko gitarista benda mrzi pevača, na skali od 1 do 10

D - Broj razvoda kroz koje si prošao

M - Broj propalih filmova u kojima si glumio

T - Koliko novca poreznik zahteva da bi prestao da prodaje bubrege tvoje dece

* 2) Ne smeš da sviraš više od 90 minuta. Ukoliko se nisi namučio da snimiš novi album dvosatni-plus-set može značiti samo jednu stvar: pola sata atmosferičnog naklapanja “kako smo to radili ‘84-te”.
* 3) Ako ste se i pomučili da snimite novi album, znajte da za to nikog nije briga i svirajte samo singl.
* 4) Ako hoćete da otpevate i B-stranu, a to nije Work Is A Four Letter Word, uradite to pod tušem pre nego što izađete na binu.
* 5) Ostavite ego na pisti za sletanje vašeg helikoptera. Možda ste proveli poslednjih 20 godina snimajući eksperimentalne albume sa Art Garfunkelom dok ste bežali od poreznika i živeli u egzilu na farmi kokaina u Čileu, ali vi svirate kao bend za zagrevanje na Bull & Gateu, a vaš bubnjar nije svirao od 1993. godine. Pokažite mu malo poštovanja - ostalo je još 18 meseci od turneje.
* 6) Ne pomišljajte da možete da se izvučete a da ne odsvirate najveće hitove.
* 7) Ne svirajte da biste impresionirali stare fanove, već njihove supruge. One odlučuju da li će stari fanovi moći da vas vide sledeći put.
* 8) Ako vam je pevač mrtav, lud, ili se ne slaže sa idejom o okupljanju benda, tu se zaustavite.

Izvor: Popboks

GODIŠNJA LISTA SINGLOVA RADIJA B92

Nebojša Đorđević    Muzika, Vesti

Slušaoci Radija B92, danas su konačno saznali poredak na ovogodišnjoj listi “50na45″, odnosno koje su pesme, po mišljenju naše publike, bile najbolje u 2008. godini.

Lista “50na45″ formirana je na osnovu glasova slušalaca Radija B92, sakupljenih u anketi sprovedenoj tokom decembra 2008. godine na sajtu B92.

Moramo priznati da se vrlo razlikujemo od američke ili britanske publike jer na “Billboard” listi su najprodavaniji izvođači Flo-Rida, Kris Braun (Chris Brown) i Džordin Sparks (Jordin Sparks), odnosno Britni Spirs (Britney Spears), dok su u Velikoj Britaniji najprodavaniji finalisti, ali i pobednica takmičenja “X Factor”, Aleksandra Burke (Alexandra Burke).

Naravno, na obe liste u Top10 nalaze se i Kejti Peri (Katy Perry), Madona (Madonna), “Coldplay”, “Kings Of Leon” i Estel (Estelle).

Po broju glasova, reklo bi se, najpopularniji izvođači u Srbiji su Madona (Madonna) i “Coldplay”, jer imaju po dve pesme u prvih deset pozicija.

Godišnja lista singlova radija B92 “50 na 45″ emitovana je premijerno u subotu, 3. januara, a reprizu možete poslušati u subotu, 10. januara od 12 do 17 časova.

Naravno, obezbedili smo da i oni kojima radio prijemnici nisu dostupni subotom, preslušaju celu lista na sajtu www.b92.fm.

50na45

50. Hives - We Rule The World (T.H.E.H.I.V.E.S)
49. Jason Mraz - I’m Yours
48. Cyndi Lauper - Into The Nightlife
47. Paul Weller - Have You Made Up Your Mind
46. Kanye West feat. Dwelle - Flashing Lights
45. Leona Lewis - Forgive Me
44. Dizzee Rascal feat. Calvin Harris & Chromeo - Dance Wiv Me
43. Black Kids - Hurricane Jane
42. Gnarls Barkley - Run
41. B52’s - Funplex

40. Kanye West feat. Chris Martin - Homecoming
39. Stereo MC’s - Black Gold
38. Kylie Minogue - The One
37. Will.I.Am feat. Cheryl Cole - Heartbreaker
36. M.I.A. - Paper Planes
35. Gnarls Barkley - Going On
34. Hercules & Love Affair - Blind
33. Snoop Dogg - Sensual Seduction
32. N.E.R.D. - Everyone Nose
31. Hot Chip - Ready For The Floor

30. Adele - Chasing Pavements
29. Sebastien Tellier - Divine
28. Cure - Sleep When I’m Dead
27. Oasis - The Shock Of The Lightning
26. MGMT - Kids
25. Kaiser Chiefs - Never Miss A Beat
24. Eric Prydz - Pjanoo
23. Ting Tings - Shut Up And Let Me Go
22. Radiohead - Jigsaw Falling Into Place
21. Duffy - Warwick Avenue

20. Alicia Keys & Jack White - Another Way To Die
19. Beyonce - If A Were A Boy
18. Pink - So What
17. Verve - Love Is Noise
16. Nick Cave & The Bad Seeds - Dig, Lazarus, Dig
15. R.E.M. - Supernatural Superserious
14. Rihanna - Don’t Stop The Music
13. Sam Sparro - Black & Gold
12. Roisin Murphy - You Know Me Better
11. Lenny Kravitz - I’ll Be Waiting

10. AC/DC - Rock’n'roll Train
9. Coldplay - Violet Hill
8. Estelle feat. Kanye West - American Boy
7. Kings Of Leon - Sex On Fire
6. Madonna - Give It 2 Me
5. Katy Perry - I Kissed A Girl
4. Killers - Human
3. Madonna & Justin - 4 Minutes
2. Coldplay - Viva La Vida
1. Duffy - Mercy

Izvor: B92

“DESPA” PRVI CRNOGORSKI ROMAN

Nebojša Đorđević    Knjige, Vesti

Nakon više od 100 godina od nastanka, u izdanju Oktoiha, iz štampe izlazi malo poznato djelo knjaza Nikole Prvog Petrovića Njegoša

Ovim djelom proširuje se stvaralački portret Nikole Prvog Petrovića, ali i naglašava autorsko nastojanje da se na relativno nov način osvijetli jedno burno i tamno poglavlje crnogorske istorije

Nakon više od sto godina od nastanka, u izdanju izdavačke kuće “Oktoih” iz Podgorice, iz štampe će izaći gotovo nepoznato djelo knjaza Nikole Prvog Petrovića Njegoša. Riječ je o romanu “Despa”, čiji je rukopis u arhivu Narodnog muzeja Crne Gore, u skoro uništenom stanju, otkrila i priredila prof.dr Zagorka Kalezića i koji će tek sada na pravi način biti predstavljen široj čitalačkoj javnosti.

- Ako se sada roman “Despa” knjaza Nikole Prvog Petrovića Njegoša prezentira crnogorskoj kulturnoj javnosti, to ne znači da je on od nastanka, s kraja 1900.godine, pa sve do danas u kritičkoj literaturi i istoriji ostao nepoznat i nespominjan. O njemu su u par navrata, mada više informativno, govorili: R. Dragićević, N. Martinović, T. Đukić, J. Čađenović, R. Ivanović i Ž. Đurković. Govorilo se da je knjaz napisao taj roman, kasnije da je izgubljen, uništen, ili pak nečitak. Mada, od svih istraživača koji su pomenuli naslov prvog romana knjaza Nikole, ipak je najviše uradio Savo Vukmanović, koji je, opet, nažalost, ovom djelu poklonio neveliku pažnju, ocijenivši ga veoma skromnim umjetničkim nastojanjem, smatra Zagorka Kalezić.

Prema njenim riječima “Despu” je knjaz Nikola počeo da piše u dvorcu na Kruševcu kod Podgorice pred kraj 1900. godine, odnosno u periodu vladavine Balšića. Centar i pozornica zbivanja u “Despi” je Zeta na početku 15. vijeka. Radnja je podređena liku glavne junakinje “Despe”, kćerke kneza Lazara, odnosno istorijske Jelene Balšić. Nikola Prvi Petrović se ovdje mnogo manje zanimao istorijom, a mnogo više ženom, odnosno njenom supstancijalnošću i antropologičnošću.

- “Despa” je nesumnjivo prvi roman u crnogorskoj književnosti, bez obzira što se on sada, nakon više od sto godina, pojavljuje sa izvjesnim hendikepima. Na početku se radi o nedovršenom djelu, a odmah iza toga, i o njegovoj fragmentarnoj oštećenosti, do čega je došlo zbog njegove zatrpanosti u zemlji, dvorske arhive u vrijeme austrijske okupacije 1916-1918. godine, ocjenjuje Zagorka Kalezić.

Uredništvo izdavačke kuće “Oktoih” smatra da se ovim djelom proširuje stvaralački portret Nikole Prvog Petrovića, ali i naglašava autorsko nastojanje da se na relativno nov način osvijetli jedno burno i tamno poglavlje crnogorske istorije.

U predgovoru koji prati djelo, Zagorka Kalezić je, između ostalog, zabilježila: “Mada je ipak ostao nedovršen, a i ono što je napisano nije u cjelosti i valjano sačuvano, sa strukturnog aspekta roman “Despa” se manifestuje u svjetlu autorovih na sredokraći zastalih ambicija u smislu ostvarivanja sinteze tradicionalnog i modernog. Sasvim konkretno, tradicija se ovdje ogleda u izabranoj, čvrsto građenoj istorijskoj priči, dok se pokušaj modernizacije sastoji u nastojanju da autor izabranu priču oslobodi hroničarske ujednačenosti i razvučenosti. Isti predmetni sloj je obogaćen misaonim asocijacijama i sadržinom, na drugoj strani. Tako priča o srpskoj princezi i zetskoj (crnogorskoj) vladarki, koliko god primarno pripadala i emanirala dah istoričnosti, sve više naginje modernizovanoj varijanti rastresitog kazivanja o jednom davno minulom vremenu sa transpozicijom tragične junakinje u središtu”…

Izvor: Pobjeda R.M.