RESTAURIRANO RAFAELOVO REMEK DELO

Nebojša Đorđević    Slikarstvo, Vesti

Ekipa restauratora iz Firence, predvođena Patricijom Ritano, uspela je da, posle 10 godina strpljivog rada, “vaskrsne” Rafaelovu sliku “Bogorodica s češljugarom”. Slika će već početkom novembra biti izložena u Firenci, u Palati Mediči, a potom se “vraća kući”, u galeriju Ufici

Oživeti neku staru, gotovo zaboravljenu sliku, vratiti je iz “mrtvih”, to je najveće moguće zadovoljstvo koje stručnjaci za restauraciju mogu doživeti, izjavila je ove nedelje u Firenci Patricija Ritano, presrećna što je njoj i njenoj ekipi uspelo da “vaskrsnu” sliku “La Madonna del Cardellino” (Bogorodica s češljugarom) majstora Renesanse, Rafaela.

Reč je o slici Bogorodice na kojoj se vide i dva dečačića - jedan je Isus Hrist, a drugi Jovan Krstitelj. Među njima je češljugar, ptica koju Jovan pruža Isusu. Češljugar, poznat i pod imenom štiglic ili štiglić, simbolizuje na ovoj slici patnje koje će Isus Hrist kasnije doživeti - zato što, u potrazi za hranom, ta ptica provodi mnogo vremena na šiblju oštrog trnja.

Rafaelo Sancio (Raffaello Sanzio), van Italije poznatiji kao Rafael, živeo je od 1483. do 1520. godine, a ovu sliku (ulje na drvetu), dugu 107, a široku 77 centimetara, naslikao je 1506. godine kao venčani poklon bogatom trgovcu Lorencu Naziju.

Nazijeva kuća se, međutim, sama od sebe srušila 1547. godine, a Rafaelov venčani poklon se raskomadao na tačno 17 parčadi.

Rafaelov savremenik, Ridolfo Girlandajo, pokušao je da spasi sliku, pa ju je nekako skrpio zakucavanjem eksera, preko kojih je prevukao nešto boje da se pukotine ne bi videle.

Slika je kasnije postala deo kolekcije slavne i moćne porodice Mediči iz Firence, koja je i sama, u više navrata, angažovala stručnjake za restauraciju. No, sa tehnikom iz onog vremena, bio je to uzaludan posao.

Sada, pak, posle punih 10 godina marljivog, strpljivog i upornog rada 30-godišnje Patricije Ritano i njene ekipe, slika je kao nova!

“Dugogodišnji rad se isplatio, jer rezultat je fantastičan”! - izjavio je, tim povodom, Rojtersu Marko Čati, šef Odeljenja za restauraciju slika državnog instituta “Opificio delle Pietre Dure” iz Firence (ime instituta bukvalno znači “Ured za tvrdi kamen”).

Sa slike je potpuno nestala stoletna skrama mrke boje, a podebeli sloj vekovima nagomilavane prljavštine je iščezao kao da ga nikad nije ni bilo.

Bogorodičini obrazi su ponovo rumeni, a njene haljine su ponovo jarko crvene i nebesko plave boje. Slika je toliko živopisna da onaj ko se nađe ispred nje gotovo da čuje žubor potoka u pozadini, koju čini prekrasan toskanski pejzaž.

“Restauratori su kao lekari koji leče čoveka, ali ne od neke posebne bolesti, već celo čovekovo biće… Mi smo, zbog ovog pacijenta, doživeli mnogo zebnje i straha, proveli smo ko zna koliko besanih noći”, kaže Čati.

Restauratori imaju jedno zlatno pravilo kojeg se strogo drže: nikad ne žuriti, vreme nikada ne sme biti problem. Tako je bilo i u ovom slučaju, pa su Patricija Ritano i njena ekipa proveli pune dve godine samo u ispitivanju slike, u razmišljanju s koje strane da se s problemom uhvate u koštac.

“Nekad se dešava da provedemo par godina razmišljajući kako da restauriramo neku sliku da bismo na kraju odlučili da, ipak, odustanemo ako je suviše velik rizik da original bude ozbiljno oštećen”, kaže gospođa Ritano.

Srećom, u slučaju “Bogorodice s češljugarom”, nije bilo tako.

Raniji struccnjaci, koji su pokušavali da restauriraju ovu sliku, pokrivali su pukotine na slici i ta mesta premazivali bojom - preko Rafaelove.

Patricija Ritano je, međutim, uklonila sve što je dodatno premazivano, nastojeći da prodre “unutar” slike da bi tamo otkrila što je moguće više originalnog Rafaela.

Zaustavljala se kad god bi dosezala do prvobitnog, providnog laka kojim je Rafael premazivao svoje gotove slike - zato što je znala da je sve ispod toga originalno, Rafaelovo.

Da se neko sa strane, dok je rad na restauraciji trajao, slučajno zatekao u radionici Patricije Ritano i njene ekipe, pomislio bi da je u bolnici, jer su svi nosili bele mantile, a u njihovom razgovoru su se pominjali rendgen, kompjuterska tomografija, laseri…

Na kraju su svi ti “lekari” bili zadovoljni, njihov trud se višestruko isplatio, jer je “pacijent” potpuno “ozdravio”! Gospođa Ritano kaže da je toliko vremena provela sa ovom slikom (”više nego s mojom ćerkom”) da je sigurna da ona sada “bolje poznaje sliku nego sam Rafael”.

“Pitam se da li je Rafael, gore na nebu, zadovoljan… Možda će mi se javiti odozgo nekom SMS porukom”, šali se Patricija.

Slika će već početkom novembra biti izložena u Firenci, u Palati Mediči, u okviru izložbe o restauraciji slika, a potom će se vratiti svom dugogodišnjem domu, u sobu 26 galerije Ufici (Uffizi).

Izvor: B 92

PREMINUO ZLATKO KRASNI

Nebojša Đorđević    Vesti

Poznati domaći pisac, esejista, pesnik i prevodilac s nemačkog jezika Zlatko Krasni preminuo je u 57. godini života, potvrdila je juče Tanjugu njegova porodica. Iako krhkog zdravlja, neumorno je bio posvećen knjizi, takoreći do poslednjeg dana. Tek koji dan u nazad u Berlinu, u renomiranoj “Brehtovoj kući”, održao je književno veče na kome je bio predstavljen njegov književni portret - portret pre svega pesnika i prevodioca koji je ovdašnjoj čitalačkoj publici svojim prevodima približio nemačke pisce i poete, ali i srpske tamošnjim ljubiteljima knjige.

Nije dočekao da mu budu objavljivanje knjige poezije i proze u Nemačkoj i Austriji, koje bi uskoro trebalo da se nađu pred publikom. Austrijski časopis Podijum, koji mu je poverio predstavljanje savremene srpske književnosti, moraće da traži novog autora. Krasni je to smatrao veoma značajnim projektom, ne samo za srpsku književnost, već za srpsku kulturu uopšte, i zato se nadao i pomoći Ministarstva kulture.

Srbin češkog porekla, Krasni je rođen 1951. u Sarajevu, a diplomirao je na Filološkom fakultetu u Beogradu, na Odseku za germanistiku, gde je 1977. i magistrirao. Bio je urednik različitih književnih časopisa, domaćih i stranih, i autor više zbirki poezije - Puni čas (1980), Tvrđava (1984), Za odbeglim bilom (1990), Stazama zmijskog jezika (1991), Majstori (1992), Dijadema u odaji jada (1995), Košuta u duši (1997), Razdeljeni rečima (1999), Crni angel (2000), Mitlesebuch (Berlin, 2005), Pisma Horaciju i Potpis - Autografo (2006).

Ima više od 70 knjiga prevoda na i s nemačkog, a prevodeći srpske autore na taj jezik zaslužan je za međunarodnu slavu mnogih od njih. Autor je pet antologija nemačke poezije i proze. Napisao je dve knjige ogleda - Melanholija evropskog intelektualca (1997) i U vrtu doktora Kitahare (2005). Poneo je više nagrada za poeziju, među kojima Pečat varoši sremskokarlovačke, “Branko Ćopić” i “Milan Rakić”, kao i nagrade “Ljubiša Jocić” za prepev i Nagrade izdavača BiH za prevod 2004.

Izvor: Građanski list

OTKRIVEN NAJSTARIJI ZAPIS NA HEBREJSKOM

Mirjana Stanojevi?    Kultura, Vesti

Izraelski arheolozi otkrili su najstariji tekst na hebrejskom jeziku, tokom otkopavanja tvrđave u dolini u kojoj je, prema Bibliji, David ubio Golijata.

Tekst je pronađen na glinenom predmetu, napisan crnim mastilom. Artefakt je iskopan na tvrđavi Elah, ili Hirbet Kejafa, 20 kilometara južno od Jerusalima. Pet redova zapisa još uvek nisu potpuno dešifrovani.

David, koji je kasnije postao jevrejski kralj, prema Starom zavetu ubio je filistinskog ratnika Golijata, u sukobu u dolini Elah.

Arheolozi sa Hebrejskog univerziteta naveli su da je datiranjem ugljenikom utvrđeno da je nađena grnčarija stara oko 3.000 godina, što znači da je tekst napisan 1.000 godina pre Kumranskih rukopisa.

Naučnici su uspeli da dešifruju neke od reči, među kojima su “sudija”, “rob” i “kralj”.

Otkriće bi moglo da pruži novi uvid u period vladavine kralja Davida, rekao je vođa tima arheologa Jozef Garfinkel.

Izvor: (Agencije/MONDO)

BABA JAGA JE SNELA JAJE

Nebojša Đorđević    Knjige

Dubravka Ugrešić laća se zadatka da protejski lik Babe Jage upiše u kontekst ženske starosti i starenja u našem vremenu.

Rezultat je nadahnut i uživljen, veoma duhovit, ali trpak: bolno, otrovno vjeran potresnoj istini koje smo itekako svjesni, ali joj se najčešće bojimo pogledati u oči.

No od posljednjih umornih bitaka u vječnome tihom ratu između majke i kćeri usred novozagrebačkog betona, preko sjetnog povratka korijenima ženske loze u bugarskoj Varni i pravoga vještičjeg sijela u bapskom raju čeških toplica, autorica prede priču koja prije svega oživljava drevni mit o ženskoj emancipaciji - autentično slavenski, ali za sve prostore i sva vremena.

“Neuhvatljiva i kapriciozna Baba Jaga nastupa negdje kao pomoćnica, negdje kao osvetnica, negdje kao stražarica između dva svijeta, negdje kao medijator između svjetova, ali i medijator između samih junaka pripovijesti, negdje kao prepreka, negdje kao darovateljica, negdje kao zla, a negdje kao dobra starica. Većina interpretatora svrstava Baba Jagu u razgrananu mitološku porodicu starih i ružnih žena s određenim moćima, u tipologiju koju poznaju sve mitologije na svijetu.”

Izvor: Booksa hr

HRST: DIJAMANTSKA LOBANJA NA SVETSKOJ TURNEJI

Nebojša Đorđević    Kultura, Vesti

Delo savremenog britanskog umetnika Dejmijena Hersta, lobanja od platine ukrašena
dijamantima, od 31. oktobra će biti izložena u Rejksmuseumu u Amsterdamu.

Rad pod nazivom “For The Love Of God” iz holandskog muzeja gde će biti izložen do 15. decembra, kreće na svetsku turneju.

“Amsterdam će biti prva etapa putovanja oko sveta tokom kojeg će proći kroz ograničen broj velikih muzeja”, izjavio je direktor Rejskumuseuma Vim Pejbes.

“Savremena umetnost, bezvremenost i… kriza, našli su se zajedno u jednom delu”, dodao je direktor precizirajući da je svetska turneja ideja autora.

Lobanja od platine je izložena u potpuno zamračenom prostoru, uz diskretno i precizno osvetljenje sa plafona.

U jednoj maloj susednoj prostoriji, po izboru Dejmijena Hersta izloženo je 20-ak radova umetnika iz 17. veka, iz zbirke Rejksmuseuma.

Herstov rad je kopija u platini jedne lobanje iz 18. veka koju je kupio u Londonu. Umetnik je lobanju ukrasio sa 8.601 dijamantom.

Delo je avgusta prošle godine prodato da 100 miliona dolara (74 miliona evra).

“Ne znamo ništa o vlasniku ni o nastavku svetske turneje, i nismo ni ovlašćeni da o tome govorimo”, rekao je direktor Rejksmuseuma.

(Beta/MONDO)